Elektrikli araçların yaygınlaşması, akaryakıt dağıtım sektöründe yapısal bir dönüşüm sürecini beraberinde getiriyor. Petrol Sanayi ve Emobilite Derneği (PETDER) üyesi şirketler, şarj altyapı yatırımları ve mevzuat uyumluluğuyla süreci desteklerken; enerji arz güvenliği, kullanıcı memnuniyeti ve çevre politikaları da şarj hizmetlerinin ayrılmaz birer parçası haline geliyor. Türkiye, elektrikli araç sayısı ve şarj noktası kapasitesiyle Avrupa’daki birçok ülkeyle rekabet edebilir seviyeye ulaşıyor.
Akaryakıt dağıtım sektörü son yıllarda büyük bir ivme kazanan elektrikli araçlara dair gelişmeleri olumlu olarak değerlendirirken, dönüşüm sürecini de destekliyor. Sektörde mevcut içten yanmalı motorlu araçlarda olduğu gibi elektrikli araçlar da şehir içi ve şehirlerarası yollardaki enerji ihtiyacını sektörün içindeki istasyonlarda karşılayabiliyor. Emobilite sektörünün, dağıtıcı şirketlerin iş yapış biçimlerinde doğal bir evrime neden olması beklenirken, şarj hizmetleri, sadece teknik bir konu değil; aynı zamanda enerji arz güvenliği, kullanıcı memnuniyeti ve çevre politikalarıyla doğrudan bağlantılı bir alan olarak görülüyor. 1996 yılında, petrol ürünlerinin üretimden tüketime kadar olan faaliyetler zinciri üzerinde çalışmalar yapmak amacı ile ülkenin önde gelen akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından kurulan Petrol Sanayi ve Emobilite Derneği (PETDER), üyeleri Alpet, Aytemiz, Belgin, Castrol, Exxon Mobil, GO, Güzel Enerji Akaryakıt, Lukoil, Opet, Petline, Petrol Ofisi, Shell & Turcas, Socar Türkiye, Total Energies ve TP ile sektörün geleceğini şekillendirecek adımlar atıyor.
Elektrikli araçlara dair veriler
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Şarj Hizmeti Piyasası Aylık İstatistikleri Ocak 2025 verilerine göre Türkiye’de elektrikli araç sayısı 198.002 adede ulaştı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Ocak 2025 verilerine göre bu rakam, toplam mevcut araç sayısının %1,2’sine tekabül ediyor. Elektrikli araçlara olan talebin tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de artarak devam ettiği gözlemleniyor. Önümüzdeki süreçte ülkemize yapılacak yeni yatırımlar ve vergi avantajları nedeniyle talebin daha da artması bekleniyor. EPDK tarafından 2024 yılı Nisan ayında yayınlanmış olan Elektrikli Araç ve Şarj Altyapısı Projeksiyonu’na göre yurt dışında elektrikli araç pazarı, gelişmiş ülkelerin pazar gelişim trendleri de dikkate alınarak 2025, 2030 ve 2035 yılları için elektrikli araç sayısı tahminlerini içeren düşük, orta ve yüksek olmak üzere 3 temel senaryo oluşturuldu. Hazırlanan “orta senaryoya” göre; Türkiye’de elektrikli araç sayısının 2025 yılı sonuna kadar yaklaşık olarak 270 bin adetlik bir sayıya ulaşması beklenirken, 2030 yılı sonunda yaklaşık 1,32 milyon, 2035 yılı sonunda da yaklaşık 3,31 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor.
Şarj altyapısı ve mevzuat
Elektrikli araçların yaygınlaşması, sadece araç üretimiyle değil, aynı zamanda yaygın ve güvenli bir şarj altyapısının varlığıyla mümkün. Türkiye’de bu konuda önemli adımlar atılmaya devam ediliyor. EPDK’nın şarj hizmetlerine ilişkin lisans düzenlemeleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca yürütülen destek programları, işletmeci firmaların veri aktarım sistemlerine entegrasyonu ve yerel yönetimlerle iş birliği içinde yürütülen uygulamalar, bu gelişimin temel yapı taşlarını oluşturuyor. EPDK Şarj Hizmeti Piyasası Aylık İstatistikleri Ocak 2025 verilerine göre, Türkiye’de toplam şarj noktası (soket) sayısı 26.941 adet olarak gerçekleşti. Bu rakamın yaklaşık olarak %60’lık kısmı AC tipi şarj noktası olup, yaklaşık %40’lık kısmı hızlı şarj imkanı sağlayabilen DC tipi şarj noktası olarak karşımıza çıkıyor. Artan elektrikli araç sayısına paralel olarak şarj altyapısı yatırımları da artarken, yeni şarj noktalarında artan talep doğrultusunda DC tipi şarj yatırımlarının daha büyük payı aldığı görülüyor. Ocak 2025 verilerine göre ülkemizde şarj noktası başına düşen elektrikli araç sayısı 7,3 ile Avrupa ülkelerine göre oldukça iyi bir konumda. EPDK tarafından 2024 yılı Nisan ayında yayınlanmış olan Elektrikli Araç ve Şarj Altyapısı Projeksiyonu “orta senaryoya” göre, Türkiye’de şarj noktası sayısının 2025 yılı sonuna kadar yaklaşık olarak 46 bin adete ulaşması beklenirken, 2030 yılı sonunda yaklaşık 143 bin, 2035 yılı sonunda da yaklaşık 273 bin adete ulaşacağı tahmin ediliyor.
“Bir kural, bir ömür” eylem planına akaryakıt şirketlerinden tam destek
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, motosiklet kazalarının önlenmesine yönelik kapsamlı bir eylem planı hazırladıklarını duyurdu. “Bir Kural, Bir Ömür” mottosuyla hayata geçirilen yeni yol haritası, Türkiye genelinde hızla artan motosiklet kullanımına paralel olarak yaşanan trafik kazalarının önüne geçmeyi amaçlıyor. Yerlikaya’nın verdiği bilgilere göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de trafiğe kayıtlı toplam motorlu taşıt sayısı 31,3 milyona ulaşırken, bu araçların 6,3 milyonunu motosikletler oluşturdu. Son 5 yılda motosiklet sayısında dikkat çekici bir artış yaşandığını belirten Yerlikaya, 2019’da 3,3 milyon olan motosiklet sayısının 2024’te yaklaşık 2 katına çıktığını söyledi. Artan motosiklet sayısının doğal olduğunu ancak buna paralel olarak kural ihlallerinin ve kazaların artmasının kabul edilemez olduğunu vurgulayan Yerlikaya, İçişleri Bakanlığı olarak denetimlerin sıklaştırıldığını belirtti ve 2024 yılında motosiklet denetimlerinde %114’lük, cezai işlemlerde %101’lik, kask kullanımıyla ilgili işlemlerde ise %115’lik bir artış yaşandığını kaydetti. Emniyet ve jandarma verilerine göre, 2019 yılında 1 milyon 470 bin olan motosiklet denetimi 2024’te 8 milyonu aşarken, aynı dönemde cezai işlem sayısı da 858 binden 3,2 milyona çıktı. Kask takmayan sürücülere yönelik işlem sayısı ise 341 binden 1,3 milyona yükseldi. Ancak artan denetim ve cezalara rağmen motosiklet kazalarında yaşanan can kayıpları dikkat çekici bir düzeye ulaştı. 2019’da 866 olan can kaybı sayısı, 2024’te 1.584’e çıktı. Motosikletlerin kazalara karışma oranının da oldukça yüksek olduğuna dikkat çeken Yerlikaya, trafikteki araçların %20’sini oluşturan motosikletlerin, kazaların %53’üne karıştığını belirtti. Ölümlü kazalardaki oran ise %37,5 seviyelerinde. Şehir içi kazalarda motosiklet sürücülerinin kusur oranı ise %67,3 olarak ölçüldü.
Kask kullanmama en çok ihlal edilen trafik kurallarının başında
Yerlikaya, en çok ihlal edilen trafik kurallarının başında kask kullanmama, sürücü belgesiz araç kullanma, trafik işaret ve kurallarına uymama, kırmızı ışık ihlali gibi başlıkların geldiğini söyledi. 2024 yılı boyunca sadece kask takmama nedeniyle kesilen cezaların sayısı 1,2 milyonu geçti. Sürücü belgesi olmadan motosiklet kullanımı da büyük bir problem olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda uygulanması planlanan yeni cezai yaptırımları da açıklayan Yerlikaya, kask kullanmamanın cezasının ilk ihlalde 1500 lira, ikinci kezde 3 bin, üçüncü ve sonraki ihlallerde ise 9 bin lira olacağını duyurdu. Kaskı olmayan motosikletlilerin trafikte durdurulup, kaskları gelene kadar gönderilmeyeceğini de sözlerine ekledi. “Akrobatik hareket” yapanlara 47 bin lira para cezası ve 60 gün ehliyet el koyma yaptırımı getirileceğini, aynı zamanda aracın da trafikten men edileceğini belirtti. Motokuryelerle ilgili özel bir düzenlemenin de yolda olduğunu belirten Yerlikaya, 2024 yılında motokuryelerin karıştığı 22 bin 545 kazada 76 kişinin hayatını kaybettiği bilgisini de paylaştı.
Aytemiz’den “Bir Kural, Bir Ömür” eylem planına destek
İçişleri Bakanlığı’nın eylem planına desteğini açıklayan Aytemiz, motosiklet sürücülerinin güvenliğini artırmak ve kask kullanımını teşvik etmek amacıyla motosiklet sürücülerine özel akaryakıt indirimi sunmaya başlıyor. “Bir Kural, Bir Ömür” sloganıyla duyurulan plan kapsamında, kaskını kullanan tüm motosiklet sürücülerini Aytemiz istasyonlarında özel bir teklif bekliyor. Sürücüler Aytemiz Vaay uygulaması ile yapacakları benzin alışverişlerinde %5 indirim avantajını yakalayacaklar. Aytemiz Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Eke, “2017 yılından beri motorcu dostu hizmetlerimizle akaryakıt sektöründe fark yaratırken, şimdi de sunduğumuz avantaj ile kask kullanımını ve sürüş güvenliğini teşvik etmeyi amaçlıyoruz. Çünkü biliyoruz ki, bir kural bir ömür boyu sürecek fark yaratır. Güvenli sürüş bilincini artırmak, motosiklet sürücülerinin hayatına dokunmak için üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz. İçişleri Bakanlığı’nın bu eylem planı ile umut ediyorum ki trafikte sürüş güvenliği artacaktır.” dedi.
Motosiklet sürücülerine OPET’ten kask indirimi
Motosiklet kullanıcıları için kask takmanın hayati önem taşıdığı konusunda farkındalık oluşturmayı hedefleyen OPET, akaryakıt istasyonlarına kaskıyla gelen sürücülere yönelik özel indirim kampanyası başlattı. Trafik güvenliği için kurallara uymanın önemine dikkat çekmeyi amaçlayan kampanya kapsamında OPET, web sitesi üzerinden kayıt yaptıran ve kask takan sürücülere OPET istasyonlarından yapacakları akaryakıt alımlarında %5 indirim sağlayacak. Ayrıca OPET Ultramarket’lerde geçerli motosiklet kullanıcılarına özel hazırlanacak atıştırmalık menülerinde ve OPET markalı madeni yağ ürünlerinde %25 indirim uygulanacak. OPET Genel Müdürü Özgür Kahramanzade, “Son yıllarda motosiklet kazalarındaki ciddi artışta güvenli sürüş kurallarına uymamanın etkisi var. Kask takmak ise motosiklet kazalarında can güvenliği riskini azaltan basit ama çok hayati bir önlem. Biz de başlattığımız yeni kampanya ile İçişleri Bakanımız tarafından açıklanan eylem planına destek vermeyi kendimize bir görev olarak kabul ediyoruz. Bu kampanya ile kask kullanımı konusunda bir farkındalık oluşturmak, toplumsal bilinçlendirme hareketine öncülük etmek istiyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Shell&Turcas’tan kask kullanımını yaygınlaştıracak destek
Shell&Turcas, “Bir Kural, Bir Ömür“ kampanyasına 81 ildeki 1200’ü aşkın akaryakıt istasyonunda destek olacak. Bu kapsamda 102 yıldır Türkiye’de faaliyet gösteren ve sürüş güvenliği ile ilgili birçok çalışmayı başarıyla uygulayan Shell de istasyonlarına kaskları takılı gelen motosiklet sürücülerine yakıt desteği verecek. Motorsiklet sürücüleri, kaskları takılı halde geldikleri Shell&Turcas istasyonunda çekecekleri fotoğraflarını, Shell ClubSmart kart numaralarıyla birlikte Shell Türkiye’nin Instagram hesabı üzerinden direkt mesaj ile gönderecekler. Sonrasında 30 TL değerinde yakıt puan sürücülerin Shell ClubSmart’ına tanımlanacak. Shell Türkiye Ülke Başkanı ve Shell&Turcas Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Erdem, “Emniyet, Shell‘in DNA’sının ayrılmaz bir parçası. Türkiye’de 15 yıldır aralıksız düzenlediğimiz Yol Emniyeti Konferansı ile emniyet kültürünü yaygınlaştırmak için çalışıyoruz. TEGV ile yürüttümüz ‘Trafik Ateşböceği’ projemizle ilköğretim çağı çocuklarına trafik bilinci ve farkındalığı kazandırmayı hedefliyoruz. Çalışanlarımızın defansif sürüş eğitimlerinden, yakıt ikmal araç sürücülerimizin olası yorgunluklarının yapay zeka ile takip edilmesine kadar birçok tedbir alıyor bilimin ve teknolojinin tüm imkanlarını kullanmaya çalışıyoruz.
