Kakao çekirdeği arzındaki düşüş tedarik zincirini aksatmaya devam ediyor. Kakao piyasası, arz sorunları ve artan maliyetler nedeniyle bir fırtına yaşarken, çikolata üreticileri ve tüketiciler bu durumun etkilerine hazırlanıyor. Büyük işleme tesisleri kakao çekirdeği satın alamadıklarını açıklarken, kakao krizi nedeniyle çikolata fiyatlarının daha da artması bekleniyor. Özellikle Batı Afrika’daki hava koşulları ve Avrupa’nın yeni ithalat kısıtlamalarının fiyatları etkilemesi, kakao fiyatlarının ton başına ilk kez 10 bin doları aşarak rekor kırmasına neden oldu.
Kakao fiyatları, vadeli işlemlerde bu ay yüzde 50 artış göstererek 2024’ün başından bu yana iki katına çıktı. Bu artış, Batı Afrika’da yaşanan olumsuz hava koşulları ve Avrupa’nın orman tahribatına yol açan ürünlerin ithalatına getirdiği sınırlamalarla daha da keskinleşti. Mevcut El Nino hava olayının neden olduğu kuraklık ve hastalıklar, arz üzerinde baskı oluşturarak fiyatları yükseltiyor. Kakao, bakırı geride bırakarak pahalılaşıyor: Kakao fiyatları, ton başına 10 bin doları aşarak 8 bin 750 dolar olan bakırı geride bıraktı. Kakao vadeli işlemleri, New York ve Londra borsalarında önemli oranda artış gösterdi.
Çikolata üretimi kakao tesislerine bağlı
Ham kakao kullanarak çikolata imal edemeyen çikolata üreticileri, kakao çekirdeklerini daha sonra çikolata yapımında kullanılan yağ ve liköre dönüştüren kakao işleme tesislerine bel bağlıyorlar. İşleme tesisleri, kakao çekirdekleri satın almaya maddi güçlerinin yetmediğini belirtiyor.
Artan kakao fiyatları çikolata ihracatçılarının gündeminde
Türkiye Gıda İhracatçıları, iklim değişikliği ve kuraklık gibi etkenlere bağlı olarak ton başına fiyatı 10 bin doları aşarak tarihi zirveye ulaşan kakao fiyatları hakkında değerlendirmelerde bulundu. TİM Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Ahmet Tiryakioğlu, kakao fiyatlarındaki yükselişi şu şekilde değerlendirdi: “TÜİK verilerine göre geçen yıl 211 bin tonu geçen toplam kakao ithalatımızın büyüklüğü 672 milyon dolara ulaştı. Yurt içindeki tüketim ihtiyacını da kapsayan bu hammadde girişinin sonunda 2023 yılı çikolata ve kakaolu ürün ihracatımız 860 milyon dolar oldu. Gıdanın hemen hemen her alanında olduğumuz gibi, firmalarımız çikolata konusunda da çok geniş bir coğrafyaya hizmet veren rekabetçi bir yapıya sahip. Öte yandan uluslararası müşteri profilimizin temel bir özelliği, fiyat hassasiyetlerinin yüksek olması. Bir kilo kakao fiyatının 10 dolara ulaştığı bir ortamda çikolata üretim maliyetleri zorlayıcı oluyor.
Kakao meyvesi üretimi yüzde 40 düştü
Çikolata krizi ile ilgili açıklama yapan Patiswiss Yönetim Kurulu Başkanı Elif Aslı Yıldız da şunları söyledi; “Biz %3-5 bir etkilenme bekliyorduk %35-40 bir azalış beklemediğimiz bir azalış oldu. Maalesef bu durum kakao fiyatlarına bir yılda tonunda 2 bin Pound’dan 4 bin 800 Pound’a çıkmasına neden oldu. Maalesef bu %140’lık artış fiyatlara çok kısa sürede yansıyacak. Fiyatlara yansıtmamak için elimizden geleni yapıyoruz ancak TL’deki değer kaybından bağımsız bir durumla karşı karşıyayız. Tüketimin de dünyada %10 azalması gerekiyor. Yoksa önümüzdeki dönemde çikolataya ulaşmak zorlaşacak.”
Kakao fabrikaları üretimi durdurdu
Fildişi Sahilleri ve Gana’daki büyük kakao fabrikaları, tohum maliyetlerini karşılayamadığı için üretimi kısma veya durdurma kararı aldı. Dünyadaki kakao üretiminin %60’ını karşılayan iki ülkeden gelen haberlerin ardından, tüm dünyada çikolata fiyatlarını keskin bir şekilde artırması bekleniyor. Son üç yılda iklim koşulları nedeniyle kakao hasadının azalması çikolata üreticilerini zaten fiyat artışına itmişti. Üretim kesintisinin 4. yıla uzamasıyla birlikte durumun daha da kötüleşeceği tahmin ediliyor.
Üretimin düşmesi bekleniyor
Yetkililer dünyanın ikinci büyük kakao üreticisi Gana’da devlete ait Cocoa Processing Company (CPC) ve diğer sekiz kakao işleme tesisinin çoğunun sezon başlangıcı olan Ekim ayından bu yana üretime pek çok kez haftalarca ara verdiğini belirtti. Uluslararası Kakao Örgütü ise (ICCO), küresel kakao üretiminin bu sezon %10.9 düşüşle 4.45 milyon tona düşmesini bekliyor.
2024’ün Çikolata Trendleri
Barry Callebaut önümüzdeki döneme damgasını vuracak çikolata trendlerini araştırdı. Araştırmaya göre son dönemde çikolata ürünlerinde görülen fiyat artışlarına tüketici iki şekilde tepki veriyor. Tüketicilerin yarısı (%54) fiyat artışına rağmen sıradan bir deneyim yerine premium, yüksek kaliteli çikolata satın alarak kendilerini şımartmaya devam ediyor. Buna karşılık, her 10 tüketiciden yaklaşık 7’si (%66) ödedikleri paranın karşılığını daha etkin alma beklentisinde. Bu grup toplu alım, perakendeci markasına geçiş gibi yöntemlerle fiyat-fayda dengesini korumaya çalışıyor.
Yoğun keyif: Haz tutkunları özel ve özgün çikolatalarla hayatı kutluyor
Hayatın tadını sonuna kadar çıkarmayı seven haz tutkunları, lezzet deneyimini de en yoğun şekilde yaşamak istiyorlar. Yaklaşık 12 bin kişiyle yapılan araştırmaya göre her 4 tüketiciden 3’ü (%74) çikolatada yeni ve heyecan verici lezzetler arıyor. Bu yenilikler arasında dönemsel çeşitler ve sınırlı üretim ürünler gibi her yerde, her zaman bulunmayacak çikolatalar öne çıkıyor. Tüketicilerin üçte ikisi (%65) farklı dokulara sahip çikolatalı şekerlemeleri tercih ediyor, %70’i ise hem göze hem damağa hem de dokunma duyusuna hitap eden birden fazla doku ve tada sahip çikolatalarla duyularına bir ziyafet sunmak istiyor.
Lezzetin ardındaki hikaye de haz tutkunlarının önem verdiği bir diğer unsur. Tüketicilerin yüzde 61’i markanın hikayesini takdir ediyor, menşei veya üretimi ile ilgili hikayesi paylaşılan çikolataları daha kaliteli çikolatalar olarak görüyor.
Bilinçli Keyif: Tek çikolata, üç fayda
Küresel olarak 4 kişiden 3’ü (%75) çikolatanın üç faydayı bir arada sunmasını bekliyor. Onlara göre çikolata hem lezzetli hem kendisi için sağlıklı hem de gezegenimiz için iyi olmalı. Bu trend doğrultusunda tüketicilerin %77’si daha az şekerli çikolata istiyor, %10’u ise şekerden tamamen kaçınıyor. Bu talebe uygun olarak pazarda kakao yoğun çikolata seçenekleri artıyor.
Sağlıklı Keyif: Bedensel ve zihinsel sağlığı destekleyecek takviyeler
Sağlıklı içeriklerle güçlendirilmiş bir çikolataya olan ilgi bir önceki döneme kıyasla %5 oranında artmış durumda. Tüketicilerin %74’ü hem besleyici hem de enerji verici atıştırmalıklar, %71’i ise zihinsel sağlıklarını destekleyen çikolatalar istiyor
