Türkiye’nin Sıfır Atık Hareketi, 2017’den bu yana 90 milyon ton geri kazanılabilir atığı ekonomiye kazandırarak, enerji, su ve petrol tasarrufu sağlamanın yanı sıra 613 milyon ağacın kesilmesini önledi. 217 bin bina ve yerleşkede uygulanan sistem sayesinde karbon salımı azaldı, farkındalık artırıldı ve 28 milyon kişiye eğitim verildi. Bu yıl Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün teması “Gıda İsrafı” olarak belirlenirken, proje hem çevresel hem de toplumsal boyutta sürdürülebilirliğe katkı sunuyor ve geleceğe yatırım niteliği taşıyor.
Sıfır Atık Hareketi, 27 Eylül 2017’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde başladı ve kısa sürede uluslararası bir çevre hareketine dönüştü. 14 Aralık 2022’de BM Genel Kurulu’nda Türkiye’nin ana sunuculuğunda ve 105 ülkenin ortak katkısıyla 30 Mart “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde projeye ilişkin son verileri paylaştı. Bakan, sosyal medyada yayınladığı videoda, “Saygıdeğer Emine Erdoğan’ın insanlığa armağan ettiği Sıfır Atık hareketiyle israfı reddediyor, kaynakları koruyor ve geleceği önceliyoruz. Sıfır Atık bir tercih değil; bir zorunluluktur” mesajına yer verdi.
Geri kazanım oranı yüzde 37,5’e ulaştı
Türkiye, Sıfır Atık sistemiyle sadece atıkları yönetmekle kalmadı, aynı zamanda ekonomiye ve çevreye büyük katkı sağladı. 217 bin bina ve yerleşkede uygulanan sistemle 2017’de yüzde 13 olan geri kazanım oranı her yıl arttı ve 2025 itibarıyla yüzde 37,53’e yükseldi. Bakan Kurum, 2035 yılında bu oranın yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e ulaşmasının hedeflendiğini vurguladı. Sistem kapsamında bugüne kadar 28 milyon kişiye farkındalık ve eğitim verildi.
90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı
Sıfır Atık kapsamında, 2017’den 2025 sonuna kadar 36,1 milyon ton kağıt-karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam, 9,6 milyon ton metal ve 30,6 milyon ton organik ve diğer geri kazanılabilir atıklar toplandı. Lisanslı işletmelerce işlenen bu atıklar sayesinde ülke ekonomisine 365 milyar TL katkı sağlandı.
Enerji, su ve petrol tasarrufu
Toplanan atıklar sayesinde 54 milyon hanenin yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kWh enerji tasarrufu sağlandı. İstanbul’un iki yıllık su tüketimine denk gelen 2 trilyon litre su tasarrufu ve Türkiye’deki tüm araçların yıllık yakıt tüketimine eşdeğer 60 milyar litre petrol tasarrufu elde edildi. Ayrıca, yaklaşık 55 bin futbol sahası büyüklüğünde (390 milyon m³) atık depolama alanı tasarrufu sağlandı.
Doğa ve karbon salımı üzerinde etkisi
Sıfır Atık Hareketi ile ormanların yüzde 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi. Bu sayede yaklaşık 36 milyon aracın yıllık karbon salımına eşdeğer 180 milyon ton sera gazı salımının önüne geçildi.
“SIFIR ATIK BİR TERCİH DEĞİL, MECBURİYETTİR”
ABD’de düzenlenen Uluslararası Sıfır Atık Günü Anma Etkinliğinde konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Emine Erdoğan’ın “Türkiye, Sıfır Atık uygulamasına geçmek isteyen tüm milletlere rehber olmalıdır” sözlerini anımsatarak, “Sıfır Atık bir tercih değil, bir mecburiyettir. Biz Türkiye olarak bu düşüncemizi sadece bireysel çabalarla değil, kurumsal ve toplumsal seferberlikle destekledik. COP31 sürecinde Türkiye olarak attığımız adımların, sadece kendi ülkemizle sınırlı kalmaması; komşu ülkelerden Afrika’ya, Asya’dan Latin Amerika’ya kadar yayılarak fark yaratması için çabalayacağız. Sadece sözle kalmayacak, eyleme geçmenin yolunu arayacağız. Kimseyi geride bırakmadan ‘Ortak Evimiz Dünyamız için artık hareket zamanı’ diyeceğiz. İklim değişikliğine karşı artık tolerans sıfır. Sıfır noktasına gelmiş durumdayız. Bunun bilinciyle COP31’de Antalya’da tüm dünyaya en güçlü mesajı vereceğiz” dedi.
Gıda İsrafına Dikkat
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi, Birleşmiş Milletler (BM) Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Sıfır Atık Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında yayımladığı mesajında bu yılın temasının “Gıda İsrafı” olduğunu hatırlattı. Dünyada 673 milyon insanın açlıkla mücadele ettiğini ve 2 milyardan fazla kişinin yeterli beslenemediğini vurgulayan Erdoğan, “Çöpe attığımız her yiyeceğin ardında ciddi bir etki zinciri var. Küresel ölçekte israf edilen gıdanın sadece dörtte birini kurtarsak dünyadaki açlığa son verebiliriz” dedi.
Sıfır atık ile geleceğe yatırım
Erdoğan, gıda kaybının ve israfının faturasının tüm insanlığa ödendiğini, evlerde gerçekleşen israfın yüzde 60 olduğunu ve küçük davranış değişiklikleriyle bu büyük sorunun önlenebileceğini belirtti. Erdoğan, “Mesela sadece bir meyveyi çürütmeyerek bile o meyvenin yetişmesi için sarf edilen suyu, enerjiyi ve insan emeğini boşa harcamamış oluruz. Aynı zamanda doğanın kendini yenilemesine fırsat verir, çevre kirliliğinin ve sera gazı emisyonlarının azalmasına katkı sağlarız. O halde gelin, el ele verelim. Küçük adımlarla büyük mesafeler katedelim. Mutfaklarımızı israf merkezleri olmaktan kurtaralım, onları nimete vefa mekanları yapalım. En önemlisi de bereketin kıymet bilmekle arttığını unutmayalım. Ve çocukların aç kalmadığı adil bir dünyayı omuz omuza kuralım” ifadelerini kullandı.
Erdoğan’ın mesajı dünyanın birçok noktasına ulaşıyor
Dünyanın pek çok noktasında bulunan diplomatik temsilciliklerde de kutlanan “30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü” dolayısıyla Emine Erdoğan’ın video mesajı ;BM Cenevre Daimi Temsilciliği, BM Nairobi Daimi Temsilciliği, UNESCO Daimi Temsilciliği, BM Daimi Temsilciliği, OECD Paris Daimi Temsilciliği, Brüksel Daimi Temsilciliği, FAO Roma Büyükelçiliği, UNODC Daimi Temsilciliği, Kosova Daimi Temsilciliği, Berlin Daimi Temsilciliği, Brezilya Daimi Temsilciliği, Londra Daimi Temsilciliği, Bakü Daimi Temsilciliği, Viyana Daimi Temsilciliği ve Gaboron Büyükelçiliği’ndeki etkinliklerde de gösterilecek.
