Gıda sektöründe sürdürülebilirlik artık yalnızca çevresel bir sorumluluk değil, üretimden tüketime uzanan tüm zinciri yeniden şekillendiren stratejik bir dönüşüm alanı. TÜGİS’in Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında paylaştığı veriler ise, gıda israfının azaltılmasının hem ekonomik hem de toplumsal refah açısından kritik bir eşik olduğunu ortaya koyuyor.
Gıda sektörü, küresel ölçekte yalnızca üretim kapasitesiyle değil, kaynak verimliliği ve sürdürülebilirlik performansıyla yeniden tanımlanıyor. Artan nüfus, değişen tüketim alışkanlıkları ve iklim krizi, üretim süreçlerinden lojistiğe kadar tüm değer zincirinde daha verimli ve çevre dostu bir yapıyı zorunlu kılıyor. TÜGİS (Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar’ın değerlendirmeleri, bu dönüşümün en kritik başlıklarından birinin gıda israfı olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor.
Yeşil üretimin kırılma noktası: gıda israfı
Birleşmiş Milletler verilerine göre dünyada 343 milyon insan yeterli gıdaya erişimde güçlük çekerken, her gün 25 bin çocuk açlık ve yetersiz beslenme nedeniyle hayatını kaybediyor. Buna karşılık her yıl yaklaşık 1,5 milyar ton gıdanın israf edilmesi, üretim ve tüketim arasındaki dengesizliğin en çarpıcı göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bu tablo, gıdada yeşil üretim yaklaşımının yalnızca çevresel değil; aynı zamanda insani ve ekonomik bir zorunluluk haline geldiğini gösteriyor. Gıda israfı yalnızca çöpe giden ürün anlamına gelmiyor; aynı zamanda su, enerji ve tarım kaynaklarının da boşa harcanması demek. Örneğin bir kilogram domatesin israf edilmesi, üretim sürecinde kullanılan yaklaşık 50 litre suyun da kaybı anlamına geliyor.
Üretimden tüketime tüm zincirde dönüşüm
Türkiye’de her yıl 8,7 milyon tonun üzerinde gıda israf edilirken, bu kaybın %60’ı hanelerde, %28’i hizmet sektöründe ve %12’si perakende tarafında gerçekleşiyor. Bu veriler, yeşil üretimin yalnızca üreticiyle sınırlı olmadığını; üretimden lojistiğe, depolamadan perakendeye ve nihai tüketime kadar tüm değer zincirinin birlikte dönüşmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Planlı üretim, doğru lojistik yönetimi, etkin depolama koşulları ve bilinçli tüketim alışkanlıkları, bu dönüşümün temel yapı taşlarını oluşturuyor.
Türkiye’de yeşil üretim vizyonu güçleniyor
Türkiye’de sıfır atık vizyonu doğrultusunda atılan adımlar ve artan çevre bilinci, gıda sektöründe sürdürülebilir üretim anlayışını hızlandırıyor. Kamu politikaları, özel sektör yatırımları ve sivil toplumun yönlendirici rolüyle şekillenen bu süreç, yalnızca atık yönetimini değil aynı zamanda kaynakların daha etkin kullanılmasını da odağına alıyor. TÜGİS’in de vurguladığı gibi, gıda sektöründe sürdürülebilir üretim ve tüketim alışkanlıklarının yaygınlaşması, sektörün geleceği açısından kritik bir rol oynuyor.
Verimlilik yeni rekabet alanı haline geliyor
Gıda israfının azaltılması, yalnızca çevresel değil ekonomik açıdan da önemli kazanımlar sunuyor. Yapılan araştırmalar, israfın %10 oranında azaltılması durumunda yaklaşık 50 milyar TL’lik bir tasarruf potansiyeli bulunduğunu gösteriyor. Bu durum, yeşil üretimin artık şirketler için bir tercih değil; maliyet yönetimi, verimlilik ve rekabet avantajı sağlayan stratejik bir alan haline geldiğini ortaya koyuyor.
Gıdada yeşil üretim; üretim kapasitesinin ötesine geçerek, kaynakların korunması, israfın azaltılması ve değer zincirinin tüm halkalarında verimliliğin artırılması anlamına geliyor. Önümüzdeki dönemde sektörde rekabet, yalnızca ne kadar üretildiğiyle değil; kaynakların ne kadar verimli kullanıldığıyla belirlenecek.
Migros’un onarıcı tarım projesi dünyaya örnek gösterildi
Migros, Kayseri’de başlattığı “Yerli Yeşil Mercimek Onarıcı Tarım Projesi” ile toprak sağlığını iyileştirip karbon tutumunu artırdı, su kullanımını optimize etti. Projede yeşil mercimek ve şekerpancarı birlikte ekilerek verim ve bitki dayanıklılığı güçlendirildi. Consumer Goods Forum (CGF), bu pilot projeyi sürdürülebilir tarımda dünya çapında örnek gösterdi. Migros Grubu Pazarlama İcra Kurulu Üyesi Ekmel Baydur, “Onarıcı tarım, ekosistemi iyileştirmeye odaklı bir tarım sistemi. Sürdürülebilirliğe katkı sağlarken karbon ayak izini düşürüyor, su tasarrufu sağlayıp ve biyolojik çeşitliliği koruyor” açıklamasında bulundu.
Indomie Türkiye, şeffaf üretimle tüketici güvenini güçlendiriyor
Indomie Türkiye, Tekirdağ Çerkezköy fabrikasını açarak tüketicilere üretim sürecini bizzat gözlemleme fırsatı sunuyor. El değmeden gerçekleşen tam otomasyonlu üretim ve uluslararası sertifikalar, hijyen ve kaliteyi garanti ediyor. Öğrencilerden ailelere her ziyaretçi, hammaddeden paketlemeye kadar süreci deneyimliyor. Marka, şeffaflık ve yüksek teknoloji ile tüketici güvenini fiziksel deneyime dönüştürerek sektördeki standartları yükseltiyor.
Yudum’dan çiftçiye yerli ayçiçeği tohumu desteği
Yudum, Yerli Ayçiçeği Tohumu Geliştirme ve Çiftçi Destekleme Projesi kapsamında geliştirdiği “YDM 2239” tohumunu bu yıl da üreticilerle buluşturdu. Konya, Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’ndeki çiftçilere hibe edilen tohumlar, hastalıklara dirençli ve yüksek verimli yapısıyla öne çıkıyor. Proje, yerli tohum kaynaklarını güçlendirirken, tarımsal sürdürülebilirliği ve Türkiye’nin ayçiçeği üretim kapasitesini artırmayı hedefliyor. Genç ve kadın çiftçilere öncelik veriliyor. Konya’daki tohum dağıtımında çiftçilerle bir araya gelen Tiryaki Markalı Ürünler Genel Müdürü Kemal Güven, “Yeni yerli tohumumuzun bu sezon da iyi sonuçlar vermesini diliyoruz” dedi. Tohum Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Musa Kaya ise projenin 2021 yılından bu yana çiftçileri çok yönlü desteklediğini belirtti.
Keskinoğlu’nun MAP ambalajlı ürünlerine yoğun talep
Keskinoğlu’nun, ürünlerin ambalaj içindeki atmosferini kontrollü biçimde düzenleyerek raf ömrünü uzatan ve hava ile temasını minimuma indirerek doğal yapısını bozmadan tazeliğini ve doğal lezzetini daha uzun süre muhafaza etmesini sağlayan MAP teknolojili ambalajlı ürünleri, kullanım kolaylığı ve tasarımıyla tüketicilerden yoğun ilgi görüyor. Bu teknoloji, ürünlerin sızma, akma, yırtılma gibi olası hijyen sorunlarını tamamen ortadan kaldırıyor.
