Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Danışma Kurulu Başkanı Halil Demirdağ’ı ağırladığımız Haziran sayımızda Demirdağ, Türkiye’de, güneş paneli üretiminde en yaygın olarak kullanılan PERC teknolojisinin 2024 yılı itibariyle yerini TOPCon tipi hücreye sahip panellere bıraktığını ve üretilen güneş panellerinin yaklaşık yüzde 20’sinin TOPCon teknolojisi ile üretildiğini ifade etti.
Türkiye’nin sahip olduğu güneş paneli üretim teknolojileri nelerdir, yaygın olarak kullanılan teknolojiler hangileridir? Global pazarla karşılaştırıldığında dünyada hangi teknolojilerle üretim yapılıyor?
Türkiye’de güneş paneli üretim teknolojileri üzerine yapılan araştırma ve geliştirme çalışmaları hızla ilerlemekte olup, dünya genelindeki yenilikler yakından takip edilmektedir. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de yaygın olarak kullanılan güneş paneli üretim teknolojileri arasında PERC (Passivated Emitter Rear Cell) ve TOPCon (Tunnel Oxide Passivated Contact) yer almaktadır.
Türkiye’de, güneş paneli üretiminde en yaygın olarak kullanılan PERC teknolojisi, 2024 yılı itibari ile yerini TOPCon tipi hücreye sahip panellere bırakmaktadır. TOPCon hücreleri, mevcut PERC üretim hatlarının güncellenmesiyle üretilebilir, bu da yatırım maliyetlerini düşürür. TOPCon teknolojisi, hücre verimliliğinde %24-25 oranında bir artış sağlayarak, PERC teknolojisine kıyasla %1-2 daha yüksek verimlilik sunmaktadır. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de üretilen güneş panellerinin yaklaşık %20’si TOPCon teknolojisi ile üretilmektedir.
Dünya pazarına baktığımızda ise PERC teknolojisinin pazar payını TOPCon’a bıraktığını söyleyebiliriz. Fakat bu teknolojilerin yansıra HJT (heterojuction) teknolojisinin ciddi şekilde geliştirildiğini ve güneş paneli pazarında payını arttırmaya başladığını görüyoruz.
Bu artış nedenlerinin en başında ise geleceğin teknolojisi olarak görülen Tandem üretiminde etkin taban malzemesi olarak HJT’nin kullanılmasıdır. HJT teknolojisi, yüksek verimliliği ve sürdürülebilir üretim süreçleriyle dikkat çekmektedir. HJT hücreleri, %25-26 verimlilik oranına sahiptir ve bu teknolojinin global pazar payı 2023 yılında %15 iken, 2024 yılında %25’e yükselmiştir. HJT teknolojisinin tercih edilmesinin nedenlerinden biri, Tandem hücre üretiminde etkin bir taban malzemesi olarak kullanılmasıdır. Ayrıca, HJT üretim süreci dört aşamadan oluşur ve bu süreçte su ve elektrik tüketimi TOPCon’a kıyasla %20-30 daha azdır. Bu da HJT’yi sürdürülebilirlik hedefleri açısından daha avantajlı hale getirmektedir.
Ülkemizin güneş paneli ihracatındaki kabiliyetinden bahseder misiniz, dünyanın hangi noktalarında Türk imzalı güneş panelleri kullanılıyor, Türkiye ekonomisine katkısı nedir? İhracattaki gücümüzü nasıl artırabiliriz?
2023 yılında ihracatın en fazla olduğu 12 ülkeyi incelediğimizde, Amerika 415 milyon 122 bin dolar ile ilk sırada yer almaktadır. Bu listede bulunan Avrupa Birliği ülkelerine bakıldığında ise 2022 yılında yaklaşık 5 milyon 700 bin dolar olan ihracat tutarı 2023 yılında 19 milyon 500 bin dolara yaklaşmıştır. Amerika ve Avrupa dışında kalan bölgelere yapılan ihracat ise toplam 23 milyon 331 bin dolar tutarındadır.
Türkiye’de üretilen yüksek teknolojiye sahip ürünlerin ihracatının yapılmasının ülke ekonomisine olumlu yönde etkisi bulunmaktadır. Amerika’nın Çin’e karşı uyguladığı anti-damping vergisi nedeniyle, Türkiye’den ABD’ye panel ihraç edebilmek için hücrenin de Türkiye’de üretiliyor olması gerekmektedir. Türkiye’de yakın geçmişe kadar güneş paneli üretimi, iç pazardaki talebi karşılamaya yönelik gerçekleştirilmiştir ve çoğunlukla panel üretimi seviyesinde kalmıştır. Potansiyel ihracat pazarları arasından ABD, Türkiye’deki panel üreticileri için en anlamlı pazar olarak öne çıkmaktadır. AB ülkelerinin ilk 5 içerisindeki yerini son 5 senede koruduğu panel ihracatında, 2023 yılında ABD, 2022’ye kıyasla önemli seviyede ön plana çıkarak en büyük ihracat noktası olmuştur. 2022 yılında Amerika’ya yapılan ihracat yaklaşık 185 milyon dolar seviyesindeyken 2023 yılında 415 milyon dolara yükselmiştir.
ABD pazarı, Türkiye’deki panel üreticileri için talep potansiyeli ve yüksek panel fiyatları ile anlamlı bir ihracat pazarı olmakla birlikte, ABD pazarına olan ihracatın artış gösterebilmesi için Türkiye içerisinde hücre üretiminin daha çok üretici tarafından yapılması gerekmektedir.
Şirketimizin Aliağa’daki entegre üretim tesisi, Türkiye’nin en büyük ve en ileri teknolojiye sahip tesislerinden biri olacak. Burada üreteceğimiz yüksek verimli güneş panellerini, başta ABD olmak üzere dünya pazarlarına ihraç ederek ülkemizin cari açığının kapanmasına katkı sağlamayı ve sürdürülebilir büyümemize destek olmayı hedefliyoruz. Çevreye duyarlı ve sürdürülebilirlik odaklı iş modelimiz ile, ülkemizin sürdürülebilir büyümesine katkı sağlarken, yenilenebilir enerji teknolojileri alanında global bir Türk markası olma yolunda emin adımlarla ilerliyoruz.
Güneş paneli teknolojilerinin zaman içerisinde ilerlemesi, Türkiye’deki güneş enerjisi kurulu gücünün hızlı bir şekilde artış göstermesi ve üretim maliyetlerinin düşmesi sebebi ile Türkiye’de bu alanda pek çok oyuncu üretim yapmaktadır. Uygun koşulların oluşması halinde, Türkiye, Avrupa’nın panel ihtiyacını da rahatlıkla karşılayabilecek potansiyele sahiptir. Türkiye’nin jeopolitik konumu da düşünüldüğünde ülkemiz, lojistik açısından da Avrupa’nın ithalat için tercih edeceği avantajlı bir seçenek haline gelecektir.
Güneş paneli üretiminde kullanılan teknolojilerin geleceğinde yatırımcıları neler bekliyor, bir güneş panelinden en yüksek performansı elde edebilmek adına teknolojik açıdan nasıl bir gelişim yaşanacağını öngörüyorsunuz?
Gelecekte, daha fazla inovasyon ve gelişmeyle birlikte, güneş enerjisi teknolojilerinin daha rekabetçi ve çeşitli hale gelmesi beklenmektedir, bunun ilk adımı güneş panellerinin performansının artırılmasıdır. Güneş panelinin performansını artırabilmenin en iyi yolu ise panellerin yapıtaşı olan güneş hücrelerinin veriminin artırılmasıdır. Az önce de bahsettiğimiz gibi günümüzde yaygın olarak güneş panellerinde kullanılan PERC tipi güneş hücrelerinin yerini yavaş yavaş TOPCon, HJT, IBC ve Tandem tipi hücre teknolojileri almaktadır. PERC tipi hücrelere kıyasla daha yüksek verimlilik potansiyeline sahip olan TOPCon ve HJT gibi hücre tiplerinde elektriksel kayıpları azaltacak poli ve amorf silisyum tabakaları kullanılmaktadır. Bu sayede PERC tipi hücrenin ulaşamayacağı voltaj ve akım değerlerine erişilebilmektedir. IBC tipi hücrelerde ise hücrenin özel tasarımı sayesinde güneşe bakan yüzeylerde gölgelemeye sebep olan kontak metalleri kullanılmamaktadır. Bu sayede ışığın emilimi artmakta ve elde edilen akım çok daha yüksek olmaktadır. IBC tipi hücrelerde de poli ve amorf silisyum tabakaları kullanılarak elektriksel kazanımlar daha da artırılabilmektedir. Tandem tipi hücrelerde ise güneş spektrumundaki farklı dalga boyutlarındaki ışığın en verimli şekilde kullanılabilmesi için silisyum hücrelerle beraber farklı bir hücre tipinin daha verimli kullanılması ile (örneğin perovskit) silisyum hücrelerin elde edebileceği maksimum verimin ötesine geçilebilmektedir.
Hala teknolojik olarak gelişim göstermekte olan ve maliyetli sayılabilecek bu teknolojilerin yakın gelecekte sermaye harcamalarının ve işletme giderlerinin düşmesi beklenmektedir. HJT, IBC ve Tandem tipi hücrelerin üretimi ise daha karmaşık ve maliyetlidir. Gelişen teknolojinin henüz başındayken mevcut maliyetlere katlanıldığı takdirde, güneş hücresi ve paneli verimlerinde yaşanan iyileşmeler yakından takip edilecek aynı zamanda ülkemiz içerisinde büyük bir bilimsel bilginin kalmasına ve yetişmiş insan gücünün varlığına katkı sağlayacaktır. Devam eden araştırmalar, üretim süreçlerindeki iyileştirmeler ve hammadde fiyatlarındaki düşüşler, güneş panellerinin fiyatının düşmesini ve daha uygun hale gelmesini sağlamaktadır. Bu durum, yatırımların daha erişilebilir hale gelmesini ve güneş enerjisinin daha geniş bir kitleye yayılmasını sağlayacaktır. Bunlara ek olarak, farklı ihtiyaç ve bütçelere uygun çeşitli güneş paneli türleri geliştirilmeye devam edilmektedir. Binalara entegre edilebilen esnek güneş panelleri ve bina cepheleri için şeffaf güneş hücreleri gibi yenilikçi ürünler, yatırımcılara daha fazla seçenek sunarak pazarın büyümesine katkıda bulunacaktır.
Özetleyecek olursak sektörel olarak yüksek rekabet içeren bir pazarda yatırımcıları gelecekte; daha yüksek verimlilik, maliyet düşüşü, dayanıklılık ve uzun ömür, entegrasyon ve akıllı teknolojiler, çevresel ve sosyal faktörlerde yaşanan gelişmelerin beklediğini söyleyebiliriz.
Güneş panelinden en yüksek performansı elde edebilmek ve dayanıklı ürün ortaya koyabilmek adına üretimde dikkat edilmesi gereken noktalar nedir?
Hücre ve panel üretiminde dikkat edilmesi gereken en önemli noktalar; kullanılan hammaddenin niteliği, reçete, proses parametreleri, girdi kalite ve proses kalite kriterleridir. Hücre açısından baktığımızda üretimin yapıldığı temiz alan koşulları çok önemlidir. Üretim ortamındaki kirlilikler her bir prosesin çıktısını etkileyebilmektedir. Güneş panelinde ise kullanılan hammadde kombinasyonun tam uyumu önemlidir. Ayrıca saha montajlarında; panellerin doğru açı ve yönde kurulması, maksimum güneş ışığı alımını sağlar.
