Ipsos Hane Paneli verilerine dayanan 2024 Hızlı Tüketim Ürünleri Pazar Araştırması, tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarındaki değişimleri, harcama kalemlerindeki yönelimleri ve pazar trendlerine ilişkin verileri ortaya koydu. Pandemi sonrası alışveriş sıklığında yaşanan düşüş 2024 itibariyle yeniden yukarı yönlü bir hareket kazandı. Geçen yıla göre hanelerin harcamaları yüzde 67 oranında artarken, tüketicilerin indirim marketlerine olan yönelimi daha da belirginleşti.
14.000 haneden oluşan ve tüm Türkiye’yi temsil edecek şekilde seçilmiş bir örneklem üzerinden İpsos tarafından yürütülen Ipsos Hane Paneli 2024 Hızlı Tüketim Ürünleri Pazar Araştırması, hanelerin hızlı tüketim ürünleri alışveriş alışkanlıklarını ve değişen pazar koşullarını anlamaya yönelik olarak Ocak-Aralık 2022, Ocak-Aralık 2023 ve Ocak-Aralık 2024 dönemlerini kapsayacak şekilde tasarlandı.
Ipsos Hane Paneli verilerine göre, 2024 yılında Türkiye’de hanelerin hızlı tüketim ürünleri harcamaları geçen yıla kıyasla yüzde 67 arttı. Pandemi sonrası azalan alışveriş sıklığı, 2024 itibarıyla yeniden yükselişe geçerken, haneler haftada yaklaşık 4, yılda ise 219 kez alışveriş yaptı. Bu rakam, önceki yıla göre 17 kez daha fazla alışveriş anlamına geliyor. Artan alışveriş sıklığına ek olarak, her bir alışverişte harcanan tutar da yaklaşık yüzde 50 artarak 229 TL’ye ulaştı.
Gıda ve içecek kategorisi öne çıkıyor
Haneler, her 100 TL’lik harcamalarının 83 TL’sini gıda ve içeceğe, 9 TL’sini kişisel bakım ürünlerine, 8 TL’sini ise ev bakım ürünlerine ayırdı. Gıda-içecek kategorisinde en büyük büyüme et ve et ürünleri, atıştırmalıklar ve içeceklerde görüldü. Bu kategoriler yalnızca enflasyon etkisiyle değil, aynı zamanda tüketim miktarındaki artışla da büyüdü. Öte yandan, temizlik ürünleri gıda dışı kategorilerde en fazla büyüme gösterirken, kağıt ürünleri en düşük büyümeyi kaydetti.
İndirim marketleri büyümeye devam ediyor
Tüketicilerin alışveriş kanalı tercihleri incelendiğinde, 2024’te indirim marketlerine olan yönelim dikkat çekiyor. Geçtiğimiz yılın en hızlı büyüyen kanalı olan ulusal zincirler, 2024 yılında da büyümesini sürdürdü. Yerel zincirler de performansını artırırken, indirim marketleri toplamda yüzde 36 pazar payına ulaştı. Özellikle BİM ve A101, alışveriş sıklığındaki artışta önemli rol oynadı. Tüketiciler, yıl boyunca diğer kanallara kıyasla indirim marketlerine daha sık uğradı ve harcamalarını en çok bu kanalda artırdı. Geleneksel alışveriş noktalarında ise bağımsız süpermarketler ve bakkallarda pay kaybı yaşanırken, kasaplar pay kazandı.
Markalı ve market markalı ürünler dengede
2024 yılında hanelerin yaptığı harcamaların yüzde 54’ü markalı ürünlere, yüzde 24’ü açık ürünlere ve yüzde 22’si market markalı ürünlere ayrıldı. Geçen yıl ile kıyaslandığında, bu dağılım büyük ölçüde sabit kaldı. Enflasyonun etkisiyle fiyatlar yükselirken, tüketicilerin bazı kategorilerde miktar artışı da dikkat çekti.
Alışveriş davranışları nasıl şekillendi?
2024’te hanelerin Hızlı Tüketim Ürünleri harcamalarının yüzde 67 artması, yalnızca enflasyon kaynaklı fiyat artışlarıyla değil, aynı zamanda alışveriş sıklığındaki yükselişle de doğrudan ilişkili. Ortalama bir hane, geçen seneye göre 17 kez daha fazla alışveriş yaparak, her alışverişinde geçen yıla kıyasla yüzde 50 daha fazla harcama yaptı.
Yüksek enflasyonun etkisiyle, harcamalardaki artış büyük ölçüde fiyat yükselişlerinden kaynaklansa da bazı kategorilerde tüketim miktarı da arttı. Temel gıda kategorileri olan çay, yoğurt, beyaz et, süt, bakliyat ve makarnada alım miktarlarında belirgin bir artış gözlemlenmezken; bisküvi, çikolata kaplamalar, cipsler, gazlı içecekler ve meyve sularının tüketiminde artış yaşandı. Alışveriş sıklığındaki değişimler, bu hareketleri şekillendiren önemli bir faktör oldu.
Hanelerin harcadığı tüm paranın üçte birinden fazlası indirim marketlerinde gerçekleşirken, bu marketlerdeki alışveriş davranışları toplam harcamaları belirleyen en önemli unsur haline geldi. Tüketiciler 2024 yılı boyunca indirim marketlerine daha sık uğradı ve harcamalarını en çok bu noktada artırdı. Ulusal ve yerel zincirler hafif yükseliş gösterirken, bağımsız süpermarketler ve bakkallar pay kaybetti, kasaplar ise pay kazandı.
