Orta Doğu’da süren gerilim petrol fiyatlarını yukarı taşırken, tahvil piyasalarındaki sert satışlar ve yapay zekâ şirketlerine yönelik belirsizlikler küresel piyasalarda risk iştahını zayıflatıyor. Yatırımcılar, merkez bankalarının faiz kararları öncesinde temkinli bir görünüm sergiliyor.
Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin enerji fiyatları üzerindeki baskısı, tahvil faizlerindeki hızlı yükseliş ve yapay zekâ sektörüne ilişkin belirsizliklerin etkisiyle negatif bir görünüm sergiliyor. Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları yeniden gündeme taşıması, merkez bankalarının para politikası kararları öncesinde piyasalardaki temkinli havayı güçlendiriyor.
Orta Doğu’da çatışmaların sürmesiyle enerji arzına ilişkin endişeler yeniden öne çıkarken, Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik yeni saldırısı petrol piyasasında arz kaygılarını artırdı. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,7 yükselerek 107,4 dolar seviyesine çıktı. ABD Başkanı Donald Trump ise İran ile çatışmanın sona ermesiyle petrol fiyatlarının düşeceğini belirtti.
Petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş, küresel ekonomide maliyet baskılarının ve enflasyon risklerinin yeniden fiyatlanmasına neden oluyor. Analistler, enerji şokunun merkez bankalarının enflasyonla mücadele sürecini zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor.
Tahvil faizlerinde dikkat çeken yükseliş
Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisine ilişkin endişeler tahvil piyasalarına da yansıyor. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,03’e çıkarak Temmuz 2007’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Fed’in enflasyonla mücadele kapsamında para politikasını sıkılaştıracağı beklentisinin güçlenmesi, tahvil piyasasındaki satış baskısını artırıyor. Fed’in iki gün sürecek faiz toplantısı bugün başlarken, piyasalardaki fiyatlamalar faiz artırım beklentisinin güçlendiğine işaret ediyor. Dolar endeksi de yüzde 0,1 artışla 99,6 seviyesine yükseldi.
Buna karşılık altının ons fiyatı, yükselen dolar, petrol ve tahvil faizlerine rağmen yüzde 0,1 artışla 4 bin 305 dolar seviyesinde işlem görüyor.
Yapay zekâ rallisinde belirsizlik
Küresel piyasalardaki satış baskısının bir diğer önemli başlığı ise yapay zekâ sektörü oldu. Yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilme hızının yavaşlatılmasına yönelik çağrılar, özellikle teknoloji hisseleri üzerinde baskı oluşturuyor. ABD ile Çin arasındaki yoğun teknoloji rekabeti, küresel ölçekte koordineli bir yavaşlama ihtimaline ilişkin belirsizlikleri de artırıyor.
Bu görünüm ABD borsalarına doğrudan yansıdı. Nvidia’nın hisseleri yüzde 3,4, AMD yüzde 4,4, Broadcom yüzde 4,8, Intel yüzde 5,6 ve Marvell Technology yüzde 7,3 geriledi. New York borsasında Dow Jones yüzde 0,29, S&P 500 yüzde 0,48 ve Nasdaq yüzde 0,56 değer kaybetti.
Microsoft’un yapay zekâ güvenliği tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde gelecekte geliştireceği yapay zekâ modellerinin davranışlarına sınırlar getirmeyi amaçlayan kurallar taslağını yayımlaması da sektördeki düzenleme ve güvenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Avrupa’da teknoloji hisseleri geriledi
Avrupa borsalarında da petrol fiyatlarındaki yükseliş ve teknoloji hisselerindeki satışlar etkili oldu. ASML’nin hisseleri yüzde 6,1, Infineon Technologies’in hisseleri ise yüzde 7,7 geriledi.
Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,55 ile 2009’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel enerji fiyatlarındaki yükselişin endişe verici olduğuna dikkat çekti.
Günü İtalya’da FTSE MIB yüzde 1,68, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,76 ve Almanya’da DAX 40 yüzde 0,50 kayıpla tamamladı. İngiltere’de FTSE 100 ise yüzde 0,44 yükseldi.
Asya’da Çin verileri baskıyı artırdı
Asya piyasalarında da negatif görünüm öne çıktı. Çin’de ağustos ayında perakende satışların yıllık bazda yalnızca yüzde 0,4 artması ve sabit sermaye yatırımlarının yüzde 7,2 gerilemesi, ülke ekonomisine ilişkin endişeleri artırdı.
Ağustos ayında işsizlik oranının yüzde 5,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi de ekonomik görünüm üzerindeki baskıyı artırırken, sanayi üretimi yüzde 5,2 yükseldi.
Çin ekonomisine ilişkin zayıf veriler, Pekin yönetimi üzerindeki ek mali destek baskısını artırırken, Asya’da tahvil piyasalarındaki satışlar da derinleşti. Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi yeniden yüzde 3’ün üzerine çıktı.
Kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi yüzde 0,6, Hong Kong’da Hang Seng yüzde 0,2, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Japonya’da Nikkei 225 yüzde 0,1 geriledi.
