Türkiye, yeşil ekonomiye geçiş sürecini desteklemek amacıyla Avrupa İmar
ve Kalkınma Bankası (EBRD) tarafından başlatılan Yeşil Ekonomi Finansman
Programı (GEFF) ile önemli adımlar atıyor.
Yeşil Ekonomi Finansman Programı (GEFF), 2022 yılının Nisan ayında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)’nın 500 milyon Euro finansman sağlaması ve Temiz Teknoloji Fonu’ndan (CTF) yaklaşık 20 milyon Euro ek kaynakla hayata geçirildi. İlk fazın başarısının ardından EBRD, 2024 yılı Haziran ayında GEFF Türkiye’nin ikinci fazını başlatarak toplam finansmanı 750 milyon Euro’ya yükseltti. Bu fonlar, yeşil teknolojilere yatırım yapmak isteyen yatırımcıları desteklemek için anlaşmalı bankalar ve leasing firmaları aracılığıyla kullanılacak.
GEFF, daha önceki EBRD programları olan Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Programı (SEFF) ve diğer benzer projelerin üzerine inşa edildi. 2023 yılı itibarıyla, SEFF programları sayesinde finanse edilen projeler Türkiye’nin enerji ithalatını azaltmış ve yıllık 13,3 milyon GigaJoule enerji tasarrufu sağladı. Bu tasarruf, toplam ulusal enerji talebinin yaklaşık %1’ine eşdeğer. Ayrıca, yenilenebilir enerji projeleri 2023’te ulusal elektrik üretiminin yaklaşık %2’sine karşılık gelen 6,43 TWh temiz enerji üretti
Rekabet gücünün korunması hedefleniyor
GEFF Türkiye, iklimle ilgili bilgilerin karar alma süreçlerine entegre edilmesine yardımcı olarak, Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) gibi önemli ihracat pazarlarında rekabet gücünü korumasını hedefliyor. Yapılan araştırmalara göre, yeni AB karbon kuralları nedeniyle Türk ihracatçılarının 2024 yılından itibaren 777 milyon Euro ek maliyetle karşılaşması bekleniyor. Türkiye, 2021 sonbaharında Paris Anlaşması’nı onaylayarak 2053 yılına kadar sera gazı emisyonlarında net sıfıra ulaşma hedefini benimsemişti. Bu hedefe ulaşmak için iklimle ilgili faaliyetlerde önemli bir artış gerekecek. Türkiye’nin mevcut emisyon artışı uluslararası taahhütlerde öngörülen seviyelerin altında kalsa da, 2030’a kadar %30’luk bir azaltma sağlanabileceği öngörülüyor. Bu hedeflere ulaşmak amacıyla sanayi ve bina sektörlerinde enerji verimliliği projeleri önemli fırsatlar sunuyor. Türkiye Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı’na göre, sanayi sektöründeki enerji verimliliği iyileştirmeleri, 10 milyar ABD doları tasarruf potansiyeli taşıyor.
Türkiye, yenilenebilir enerjide hızlı bir gelişim gösterse de mevcut potansiyelinin yalnızca küçük bir kısmını kullanıyor. GEFF Türkiye, yeşil yatırımları destekleyerek bankaların, leasing şirketlerinin ve özel sektörün dönüşümünü hızlandırmayı amaçlıyor. Böylece, Türk işletmelerinin uluslararası pazarlara erişimi sağlanırken, 2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmak için gerekli yatırımların önü açılabilir
GEFF Türkiye, yüksek performanslı yeşil teknolojilerin finansmanını sağlayarak, iklimle ilgili riskleri yönetme ve fırsatları değerlendirme konusunda finansal kurumlara destek olmayı hedefliyor. Bu sayede Türkiye’nin yeşil ekonomiye geçişine önemli katkılar sağlanması planlanıyor.
