EGİAD’ın hazırlattığı raporda, Türkiye genelinde 312 üründe yüksek tedarik kırılganlığı belirlendi. 10,9 milyar dolarlık ithalatı kapsayan risklere dikkat çeken EGİAD Başkanı M. Kaan Özhelvacı, İzmir’in ekonomik güvenlik politikalarında pilot il olmasını önerdi.
Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), küresel ticarette artan jeopolitik riskler ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların bölge ekonomisine etkilerini inceleyen “Ege Bölgesi Ekonomik Güvenlik Analizi” raporunu açıkladı. EGİAD Think Tank çatısı altında Research İstanbul iş birliğiyle hazırlanan araştırmada, Türkiye’nin ithalatında yüksek tedarik riski taşıyan ürünler ve İzmir’in kritik bağımlılıkları değerlendirildi.
Türkiye genelinde 4 bin 524 ürünün incelendiği araştırmada, 312 ürünün yüksek ithalat kırılganlığı ve alternatif tedarik güçlüğü taşıdığı belirlendi. Bu ürünlerin 2024 yılı ithalat tutarı 10,9 milyar dolar olarak hesaplandı. Ege Bölgesi ithalatının yaklaşık yüzde 64’ünü gerçekleştiren İzmir’de ise özellikle organik kimya, enerji, makine ve tarımsal hammaddelerde tedarik riskleri öne çıktı.
Ekonomik çeşitlilik tek başına güvenlik sağlamıyor
EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı, jeopolitik gerilimler, ticaret kısıtlamaları ve enerji ile hammadde tedarikinde yaşanan aksaklıkların şirketlerin rekabet koşullarını değiştirdiğini söyledi. Ekonomik güvenliğin yalnızca devletlerin değil, işletmelerin de öncelikleri arasında yer alması gerektiğini belirten Özhelvacı, farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin aynı kritik girdilere bağımlı olabildiğine dikkat çekti. “Ekonomik çeşitlilik, tek başına ekonomik güvenlik anlamına gelmiyor” diyen Özhelvacı, farklı sektörlerdeki işletmelerin aynı enerji kaynaklarına, lojistik altyapıya ve ithal girdilere bağımlılığının ortak riskler yarattığını ifade etti.
İzmir’in üretim kapasitesi, liman altyapısı ve uluslararası ticaret bağlantılarıyla önemli avantajlara sahip olduğunu belirten Özhelvacı, bu gücün korunması için kritik hammaddelerde tedarikçi çeşitliliğinin artırılması gerektiğini kaydetti. Enerji ve su güvenliği ile lojistik altyapının güçlendirilmesinin sanayinin rekabet gücü açısından önem taşıdığını vurguladı.
İzmir için ekonomik güvenlik haritası önerisi
Ekonomik güvenliğin 2027- 2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da ayrı bir politika başlığı olarak yer aldığını hatırlatan Özhelvacı, İzmir’in bu alanda öncü rol üstlenebileceğini söyledi.
İzmir’in kritik bağımlılıklarını ve altyapı kırılganlıklarını ortaya koyacak bir ekonomik güvenlik haritası hazırlanmasını öneren Özhelvacı, “İzmir’in kurumlarıyla, odalarımızla, kalkınma ajansımızla, üniversitelerimizle birlikte, kentimizin kritik bağımlılıklarını ve altyapı kırılganlıklarını ortaya koyan bir İzmir ekonomik güvenlik haritası çıkarmayı ve İzmir’in OVP’deki ekonomik güvenlik tedbirleri için pilot il olmasını öneriyorum. EGİAD olarak bu çalışmaya katkı vermeye hazırız” dedi.
Ekonomik dayanıklılığın yalnızca ulusal politikalarla sağlanamayacağını, bölgelerin ve şirketlerin de risklere karşı hazırlıklı olması gerektiğini belirten Özhelvacı, amaçlarının riskleri ölçülebilir ve yönetilebilir hale getirmek olduğunu ifade etti.
Firmaların yarısında siber güvenlik protokolü yok
Araştırmada, kritik hammaddelerde alternatif tedarikçi ağlarının geliştirilmesi, yerli üretim yatırımlarının desteklenmesi ve şirketlerin risk yönetimi kapasitelerinin artırılması önerildi. İzmir’de tarım ve gıda lojistiği ile depolama altyapısının güçlendirilmesi, Aliağa’da petrokimya entegrasyonuna yönelik yatırım fizibilitelerinin değerlendirilmesi de bölgesel öncelikler arasında sıralandı. EGİAD üyesi 74 firmayla gerçekleştirilen saha araştırmasında ise şirketlerin yüzde 54’ünde siber güvenlik protokolü, yüzde 24’ünde yazılı çevresel, sosyal ve yönetişim politikası bulunduğu belirlendi. Raporun yayımlanmasının çalışmaların tamamlandığı anlamına gelmediğini belirten Özhelvacı, bulguları İzmir’deki oda ve borsalar, yerel yönetimler, kamu kurumları ve iş dünyası kuruluşlarıyla paylaşacaklarını söyledi. Ekonomik güvenliğe yönelik önerileri ortak projelere dönüştürerek Ege sanayisinin küresel risklere karşı dayanıklılığını artırmayı hedeflediklerini kaydetti.
