Türkiye, yaklaşık 30 bin megawatt olan güneş ve rüzgar enerjisi kurulu gücünü, 2035 yılına kadar dört kat artırarak 120 bin megavwatt’a ulaştırmayı hedefliyor. Söz konusu hedefler için 80 milyar dolar yatırıma ihtiyaç duyulurken, yatırım çekmek için 48 ayı bulan izin süreleri iki yılın altına indirilecek, her yıl 2 bin megawatt’lık RES ve GES ihalesine çıkılacak, finansmanı kolaylaştırmak için 20 yıl alım garantisi ve döviz bazlı alım garantisi verilecek. Böylece öngörülebilir bir yatırım ortamı sunularak yabancı yatırımcının Türkiye’ye gelmesinin sağlanacağını ifade eden Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, konuya ilişkin görüşlerini okurlarımızla paylaştı.
Türkiye yenilebilir enerjide geçen yıl açıkladığı hedefleri yükselterek 2035 yılında rüzgar ve güneşte 120 bin megawatt’lık kurulu güce ulaşmayı planlıyor. Arz güvenliği, enerjide dışa bağımlılığı azaltmak ve 2053 net sıfır emisyon olmak üzere üç temel başlık üzerinde şekillenen 2035 hedeflerinde, bugün 30 bin olan rüzgar ve güneş kurulu gücünü dört katına çıkararak 120 bin megawatt’lık bir toplam kurulu güce ulaşılması hedefleniyor. Yenilenebilir enerjide 2035 yol haritasını açıklayan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu hedefler için Türkiye’nin 80 milyar dolara yakın yatırıma ihtiyaç duyacağını ve her yıl Türkiye’nin en az 7 bin 500-8 bin megawatt kurulu gücü devreye alması gerekeceğini ifade etti.
Enerjide dışa bağımlı olan Türkiye’nin arz güvenliğini sağlamak, maliyetleri düşürmek ve karbon salınımını azaltmak için yenilenebilir enerjideki payını artırmak zorunda olduğunu ifade eden Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, Bakan Bayraktar’ın açıklamalarını şu sözlerle değerlendirdi: “Son 20 yılda Türkiye’nin doğalgaz ve elektrik talebinin yaklaşık üç kat büyüdüğünü ve 2035’te 510 terawattsaate ulaşacağını söyleyen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, gelecek 30 yılda enerjide net ihracatçı olmayı hedeflediklerini ifade etti. Bakan Bayraktar’ın açıkladığı rakamlara göre, Türkiye son 20 yıl içerisinde 1648 terawattsaat elektriği yenilenebilir kaynaklardan üretti. Türkiye şu anda rüzgarda ve güneşte 31 bin megawatt’a yaklaşırken, bunun iki katından daha fazla bir güç yatırımcıların elinde. Bunun da yaklaşık yüzde 70’i GES, geri kalan kısmı da RES’lerden oluşuyor.
Bakanlığın açıkladığı yeni yol haritasında, yenilenebilir enerjide yatırımları kolaylaştırmak ve enerji projelerinin hayata geçirilme sürecini hızlandırmak amacıyla, ÇED orman izinleri, imar izinleri gibi bürokratik süreçlerin “süper izin” mekanizması ile daha kısa sürede tamamlanmasının sağlanacağını söyleyen Erkan, “Buna göre ÇED kararları için eşik değerler belirlenmesi, izin başvurularının ÇED süreciyle eş zamanlı yürütülmesi, imar ve ruhsat süreçlerinin iyileştirilmesi, orman izin süreçlerinin sadeleştirilerek tek bir izne dönüştürülmesi ve acele kamulaştırma sağlayarak yatırımların hızla hayata geçirilmesi hedefleniyor. Bakan Bayraktar, izin sürelerinin kısaltılmasıyla ilgili olarak, ön lisans başvuru süresini 48 aydan 15-18 aya indirmeyi, ÇED süreçlerini ise 3-6 aya çekmeyi hedeflediklerini açıkladı.” dedi.
Bayraktar, 2035 hedeflerinde 120 bin megawatt RES-GES güç hedefi ile birlikte mevcut santrallere hibrit kapasite ve lisanssız projelere aynı bağlantı noktasında şebekeye enerji vermeden öz tüketim amaçlı kapasite tahsisine yer verileceğini belirterek toplamda 80 milyar dolarlık yatırım yapılacağını belirtti.
5.1.j’nin gündeme alınmış olması sektör açısından oldukça önemli
Yol haritasında lisanssız uygulamalar ile ilgili 5 Temmuz 2024 tarihinde GENSED görüşü olarak sunduklarını ve takibinde oldukları yeni bağlantı şekli önerileri olan 5.1.j’nin gündeme alınmış olmasının sektör açısından oldukça önemli bir gelişme olduğunu söyleyen Erkan, “Böylelikle, mevcut kapasite kısıtlarına takılmadan aynı bağlantı noktasında ve şebekeye enerji vermeden kurulacak öz tüketim amaçlı çatı GES’lere özel kapasite tahsis edilebilecektir. Kapasite bekleyen çok sayıda yatırımcı olmasından dolayı düzenlemenin hayata geçmesi sektöre önemli bir hareket katacaktır.” şeklinde konuştu.
“GENSED olarak, bakanlığın yeni 2035 hedeflerine, izin sürçlerindeki iyileştirmeler, yeni YEKA modeli, lisanssızlardaki yeni bağlantı şekli ve verilen kapasitelerin hayata geçmesi ile rahatlıkla ulaşılabileceği ön görülmektedir.” diyen Erkan, Bakan Bayraktar’ın belirtmiş olduğu yenilenebilir enerjideki yıllık 7-8 bin megawatt kurulu güç artışlarına sektördeki üreticiler, uygulayıcılar ve tedarikçiler olarak da hazırlıklı olduklarını vurguladı. “Geldiğimiz nokta itibari ile 19 bin megawatt GES kurulu gücümüz ile 2023’te ulusal enerji planında 2035’e kadar 53 bin megawatt güneş büyüklüğüne ulaşacağız denmişti.” ifadelerini kullanan Erkan, “Bugün bu yeni hedefler 2035 için yaklaşık %50 artışla 80 bin megawatt olacak. Bu hedeflere de sektör olarak rahatlıkla ulaşabileceğimizi düşünüyoruz.” dedi.
Yenilenebilir enerji santrallerinin memleket politikası olarak görülmesi gerektiğinin altını çizen Erkan, böylelikle Türkiye’nin hem gaz ithalat bağımlılığından hem de fosil yakıtlardan kurtulacağını, yerli ekipmanların kullanılması ile istihdamda artış olacağını, karbon salınımın azalacağını ve Türkiye’nin cari açığının düşmesine önemli katkı sağlayacağının öngörüldüğünü söyledi.
27 Ocak 2025 tarihine kadar baş vuru yapılabilecek
Yeni YEKA modeli kapsamında yapılacak güneş enerjisi kapasite tahsis yarışması ilanına göre “YEKA GES-2024″ adı ile 800 megavat tahsisi amacı ile 2025 yılında altı yarışma yapılacağını aktaran Erkan, “Yerli ve yabancı yatırımcıların katılımına açık olacak yarışmalara 27 Ocak 2025 tarihine kadar başvuru yapılabilecek. Yarışmalar açık eksiltme usulü ve katkı payı taahhüdüne dayalı olarak iki aşamalı gerçekleşebilecek. Yarışma 20 yıllık alım garantisi için kilowatt-saat başına 5,5 dolar-sent tavan, 3,25 dolar-sent taban fiyat üzerinden açık eksiltme usulü gerçekleştirilecek. Yarışmalarda bir bölge için taban fiyata ulaşılması ve birden fazla taban fiyat teklifi verilmesi halinde yarışmanın ikinci aşaması olarak açık artırma usulü katkı payı taahhüdü verilmesi aşamasına geçilecek. Bu aşamada da yatırımcı adayları megavat başına 10 bin dolar olarak belirlenmiş başlangıç fiyatı üzerinden katkı payı taahhüdünde bulunacaklar. Yarışma en yüksek katkı payı teklifine ulaşılınca sonlandırılacak, Kapasite tahsis hakkı kazanan yarışmacılar, sözleşme imza tarihlerinden itibaren ilk 60 aylık süre boyunca ürettikleri elektriği serbest piyasada satabilecekler.
Yeni YEKA modeli ile hem yabancı yatımcıların ihaleye ilgi duyması hem de santral kurulumların kısa süreçte yapılması ile YEKA GES’lerin hızla çoğalacağına inanıyoruz.” diye konuştu.
GES ve RES olarak 33 bin 900 mega watt tahsis edildi
2035 Enerji Yol haritası ve mevzuat düzenlemelerine bakıldığında, yenilenebilir enerjide artışlarla beraber enerji depolama ya gereken önemin verildiği ve bu kapsamda; enerji depolamalı GE S ve RES olarak 33 bin 900 megaw att tahsis edildiği, YEKA’lara ve lisanssız projelere ilave olarak enerji depolama kurulmasının önünün açıldığı v e müstakil veya tüketime bütünleşik olarak da enerji depolama kurulabilmesine olanak tanındığını sö zlerine ekleyen Erkan, “Geçen haftalarda yayınlanan enerji depolamayla ilgili yönetmelik düzenlemelerinin hayata geçmesi ile depolama yla ilgili yatırımlar hız kazanacaktır.
İlerleyen süreçte mevzuattaki düzenlemeler, teknolojideki gelişmeler ve oluşacak maliyetler doğrultusunda geleceğin en büyük enerji oyuncusunun güneş enerjisi ve enerji depolama olacağı net bir şekilde görülmektedir. Bu kapsamda, sektörümüzün tek güneş enerjisi ve enerji depolama fuarı olan, 7-9 Kasım 2024 tarihleri arasında İstanbul TÜYAP’ta düzenlenecek “SOLAR+STORAGE NX” Fuar ve Konferansımıza tüm güneş dostlarını bekliyoruz.” dedi.
