Türkiye’nin 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 öncesinde iş dünyası, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve finans kuruluşları iklim gündemine yönelik çalışmalarını yoğunlaştırdı. Temiz üretim ve enerji yatırımlarından iklim finansmanına, fosil yakıtların ekonomik ve sağlık maliyetlerinden kadın girişimciliğine, dijital teknolojilerden iklim dayanıklılığına kadar geniş bir alanda hazırlıklar yürütülüyor. Kurumların raporları, projeleri ve iş birlikleri, iklim değişikliğiyle mücadelenin çevresel bir sorumluluğun ötesine geçerek üretim, ticaret, yatırım ve toplumsal kalkınmanın temel gündemlerinden biri haline geldiğini gösteriyor.
Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e sayılı günler kala, farklı sektörlerden kurumların iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil dönüşüm alanındaki çalışmaları öne çıkıyor. Kamu, özel sektör, sivil toplum ve akademi temsilcileri; emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum, sürdürülebilir finansman, teknoloji geliştirme ve toplumsal dayanıklılık başlıklarında projelerini ve çözüm önerilerini gündeme taşıyor.
COP31 hazırlıklarının ortak noktasında ise iklim taahhütlerinin uygulanabilir projelere, yatırımlara ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi bulunuyor. Bu yaklaşım, yalnızca enerji ve sanayi sektörlerini değil; tarımdan ulaşıma, finansmandan sağlığa, dijital teknolojilerden sosyal kalkınmaya kadar geniş bir ekonomik alanı ilgilendiriyor.
İklim Riski Artık Ekonomik ve Finansal Bir Risk
Allianz Research ve Allianz Trade tarafından ilk kez yayımlanan Allianz İklim Ekonomisi Raporu 2026, iklim değişikliğinin ekonomik ve finansal etkilerini ortaya koyuyor. Rapora göre 2025 yılında aşırı hava olaylarının küresel ekonomiye maliyeti 184 milyar euroya ulaştı. Bu tutar bir önceki yıla göre %32 daha düşük olsa da, 2000-2019 döneminin uzun vadeli ortalamasının %20 üzerinde kaldı. 2020-2025 döneminde yıllık ortalama ekonomik kayıp ise 237 milyar euroya çıkarak önceki döneme göre %54 arttı.
Raporda sigortalı kayıpların 2025 yılında yaklaşık 69 milyar euro olduğu, toplam ekonomik kayıpların yalnızca %38’inin sigorta kapsamında kaldığı belirtiliyor. Böylece yaklaşık 115 milyar euroluk bir sigorta koruma açığı ortaya çıkıyor. Allianz Research’ün 144 ekonomi için gerçekleştirdiği modelleme ise güçlü bir El Niño’nun 2027 yılında 395 milyar euro net ekonomik çıktı kaybına yol açabileceğine işaret ediyor. Modellemeye göre küresel manşet enflasyonun 0,42 puan, gıda enflasyonunun ise 0,65 puan artması bekleniyor.
Türkiye de raporda hem iklim değişiminin hem de mevcut iklim stresinin yüksek olduğu ülkeler arasında gösteriliyor. Ülke bazlı analizde Türkiye, 2025 yılında aşırı hava olaylarının ekonomik kaybının yüksek olduğu ülkeler arasında ilk yedi içinde yer alıyor. Rapor, iklim risklerine karşı önleyici sistemlerin, önceden planlanmış finansman mekanizmalarının ve açık müdahale planlarının önemine dikkat çekiyor.
Allianz Commercial’ın iş kesintisi hasarlarına ilişkin araştırması da iklim risklerinin işletmeler üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Ocak 2021-Aralık 2025 döneminde 7 bin 888 sigorta sektörü iş kesintisi hasar dosyasını ve yaklaşık 6,74 milyar euroluk hasar tutarını inceleyen rapora göre doğal afetler, iş kesintisi hasarlarının toplam değerinin %34’ünü oluşturuyor. Hasar dosyalarının sayısında ise %26’lık payla en sık karşılaşılan neden olarak öne çıkıyor.
Ortalama iş kesintisi hasarının 850 bin euroyu aşması ve fiziksel hasar tutarından yaklaşık %70 daha yüksek olması, afetlerin işletmeler açısından yalnızca tesis ve ekipman kaybı anlamına gelmediğini gösteriyor. Üretimin durması, tedarik zincirinin aksaması, teslimatların gecikmesi ve faaliyetlerin yeniden başlatılması için gereken süre de ekonomik kaybın önemli parçalarını oluşturuyor.
İklim Finansmanı ve Yatırımlar İçin Yeni İş Birlikleri
İklim hedeflerinin finansmana ve uygulanabilir projelere dönüşmesi, COP31 öncesindeki ekonomi gündeminin önemli başlıklarından biri. YASED Uluslararası Yatırımcılar Derneği ile Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi iş birliğinde İstanbul Finans Merkezi’nde gerçekleştirilen “COP31’e Doğru Yatırım Zirvesi: Uluslararası Yeşil Yatırımları Harekete Geçirmek” toplantısında, iklim değişikliğiyle mücadelede emisyon azaltımı ve uyum çalışmalarının birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulandı. COP31 Türkiye Özel Temsilcisi Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar, temiz enerjiye, enerji verimliliğine ve döngüsel ekonomiye dayanan bir kalkınma modeline geçişin önemine dikkat çekerken; İklim Değişikliği Başkanı Prof. Dr. Halil Hasar ise COP31 kapsamında geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü yaklaşımının, özel sermayeyi iklim projeleriyle buluşturmayı amaçladığını belirtti.
Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, yeşil dönüşümün enerji güvenliği, rekabet gücü ve ekonomik dayanıklılığı artıracak yatırımlar olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederken; Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı A. Burak Dağlıoğlu da yenilenebilir enerji, temiz teknolojiler, enerji verimliliği ve döngüsel ekonomi alanlarında yatırımların hızlandırılmasının önemine işaret etti.
YASED Başkanı Ali Fuat Orhonoğlu, derneğin analizine göre 2015-2024 döneminde COP’a ev sahipliği yapan ülkelerde konferans sonrasında yeşil alan yatırım projelerinin sayısında yaklaşık %50, taahhüt edilen yatırım tutarında ise %135 artış yaşandığını belirtti.
Sanayide Temiz Üretim ve Döngüsel Ekonomi Öne Çıkıyor
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Sürdürülebilirlik Platformu’nun “COP31 Yolunda Sanayinin Temiz Üretimi, Yeni Teknolojiler ve Sürdürülebilir Finansman” başlıklı toplantısı, sanayinin yeşil dönüşüm gündemini farklı boyutlarıyla ele aldı. İSO Yönetim Kurulu Üyesi ve Sürdürülebilirlik Platformu Başkanı Sultan Tepe, platformun çalışmaları kapsamında döngüsellik, su yönetimi ve sanayide sürdürülebilirlik ölçümlemesine odaklandıklarını belirtti ve 700 firmanın sonuçlarıyla Türkiye’nin ilk Sanayide Sürdürülebilirlik Endeksi’nin oluşturulduğunu ifade etti.
Altı tematik alanda öne çıkan uygulamalar ödüllendirildi
İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye) tarafından düzenlenen COP31 Sürdürülebilir Dönüşüm Ödülleri de şirketlerin uygulamaya geçirilmiş projelerini görünür kılmayı amaçlıyor. Program kapsamında 12 sektörden 102 kurumun sunduğu 189 proje, 17 bağımsız jüri üyesi tarafından değerlendirildi. Finale kalan 57 proje arasından altı tematik alanda öne çıkan uygulamalar ödüllendirildi.
Fosil Yakıtların Sağlık ve Ekonomiye Maliyeti Gündemde
COP31 öncesinde sivil toplum kuruluşlarının gündeme taşıdığı başlıklardan biri de fosil yakıtların hava kirliliği, halk sağlığı ve ekonomi üzerindeki etkileri oldu. Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP) ile Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından yayımlanan “Fosil Yakıtların Türkiye’ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti” başlıklı rapor, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin Türkiye’ye yıllık yaklaşık 55 milyar dolarlık ekonomik maliyet oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre Türkiye’de PM2.5 kaynaklı hava kirliliğinin %52’si kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlardan kaynaklanıyor. Bu kirliliğin ekonomik maliyeti, Türkiye’nin 2024 yılı gayrisafi yurt içi hasılasının %4,1’ine karşılık geliyor. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği, kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabet dahil olmak üzere yılda yaklaşık 26 bin 500 ölümle ilişkilendiriliyor. Raporda ayrıca hava kirliliğinin yılda yaklaşık 8,5 milyon iş günü kaybına yol açtığı belirtiliyor.
THHP ve CREA, Türkiye’nin fosil yakıtlara bağımlılığını azaltacak somut adımlar atması gerektiğini vurguluyor. Raporda enerji üretiminde yeni kömürlü santrallere izin verilmemesi, mevcut santrallerin ise çalışanların ve bölge halkının ekonomik, sosyal ve sağlık haklarını gözeten adil bir plan çerçevesinde kapatılması yönünde çağrılar yer alıyor.
İklim krizinin etkilerinden en fazla etkilenenler, emisyonlardaki payı en düşük olan gruplar
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı’nın (Oxfam KEDV) üyesi olduğu Oxfam Konfederasyonu da COP31 öncesinde yayımladığı “Afet Eşitsizliği Raporu” ile iklim krizinin gelir ve emisyon eşitsizliği boyutunu gündeme taşıdı. Rapora göre dünyanın en zengin binde 1’lik kesiminin karbon emisyonları, en yoksul 3,5 milyar insanın toplam emisyonlarını aşıyor. En zengin binde 1’lik kesimden bir kişinin aşırı sıcaklıklara katkısının, en yoksul %50’lik kesimden bir kişiye göre yaklaşık 400 kat fazla olduğu belirtiliyor.
Oxfam’ın analizinde, iklim krizinin etkilerinden en fazla etkilenen kesimlerin, krize neden olan emisyonlardaki payı en düşük gruplar olduğuna dikkat çekiliyor. Kadınların artan gıda fiyatları, suya ve barınmaya erişim sorunları ve ücretsiz bakım yükü nedeniyle iklim krizinin sonuçlarını daha ağır yaşadığı vurgulanıyor. Oxfam KEDV, kadın örgütlerinin ve kooperatiflerin iklim politikalarının karar ve bütçe süreçlerine dahil edilmesi, kadın üreticilerin toprağa, suya ve finansmana erişiminin güvence altına alınması çağrısında bulunuyor.
Teknoloji, İklim Eyleminin Uygulama Araçlarından Biri
Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, COP31’in iklim taahhütlerini teknolojiye, finansmana, yatırım projelerine ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürme yaklaşımıyla öne çıktığını belirtti. Vatansever’e göre iklim dönüşümü, yenilenebilir enerji yatırımlarının yanı sıra akıllı şebekeler, enerji depolama, batarya yazılımları, yapay zeka, sensörler, nesnelerin interneti, dijital ikizler ve veri analitiği gibi teknolojileri de kapsıyor.
COP31’de düzenlenecek Bilim, Sanayi ve Teknoloji tematik gününde yapay zeka, dijital kamu altyapısı, iklim inovasyonu, girişimcilik, biyoteknoloji ve yeşil sanayileşme başlıklarının ele alınması planlanıyor. Vatansever, dijital teknolojilerin enerji talebinin tahmin edilmesinden elektrik şebekelerinin yönetimine, sanayide enerji verimliliğinden afet risk analizine kadar farklı alanlarda iklim çözümlerine katkı sağlayabileceğini ifade etti. Bununla birlikte yapay zeka ve veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacının da yönetilmesi gerektiğine dikkat çekti.
600 bin tona varan CO₂ emisyonunun önüne geçildi
COP31’in mobilite sektörü ortağı olan Togg, elektrikli mobilite, temiz enerji ve dijital deneyim ekosistemini zirve kapsamında uluslararası paydaşlarla paylaşmaya hazırlanıyor. Şirketin verdiği bilgilere göre yollardaki akıllı cihaz sayısı 130 bine yaklaşırken, bu araçlarla 600 bin tona varan CO₂ emisyonunun önüne geçildi.
Togg’un Gemlik Teknoloji Kampüsü’nde 22 MWp kurulu güce sahip güneş enerjisi santrali, tesisin mevcut elektrik tüketiminin yaklaşık %50’sini karşılıyor. Güneş enerjisi santralini destekleyen batarya enerji depolama sistemi ve kullanım ömrünü tamamlayan bataryaların ikinci yaşamına yönelik uygulamalarla şebekeden karşılanan enerji ihtiyacının yılda 1.200 MWh azaltıldığı belirtiliyor. Togg ayrıca COP31 Start-up Zone ana sahne sponsorluğuyla iklim ve teknoloji alanında çözüm geliştiren girişimcileri yatırımcılarla buluşturmayı hedefliyor.
Akademiden İklim Teknolojilerine ve Toplumsal Etkilere Odaklanan Projeler
Üsküdar Üniversitesi, COP31 YÖK Pavilyonu’nda beş araştırma projesi ve 13 bilimsel etkinlik önerisi olmak üzere toplam 18 çalışmayla yer alacak. Üniversitenin projeleri gıda güvenliği, hidrojen depolama, atıksu arıtma teknolojileri, çevre etiği ve sürdürülebilir tarım biyoteknolojisi alanlarını kapsıyor.
Çalışmalar arasında afet dönemlerinde çölyaklı bireylerin gıda ihtiyaçlarına yönelik beslenme kiti araştırması, altın işleme endüstrisi atıksularının elektrokoagülasyon yöntemiyle arıtılması, güvenli gaz hidrojen tankı tasarımı ve CRISPR/Cas teknolojisiyle pamuk kalitesinin artırılmasına yönelik projeler bulunuyor. Üniversite ayrıca iklim değişikliğinin sağlık, çocuk gelişimi, tarım, genetik mühendisliği ve yeşil bilişimle ilişkisini ele alan seminer ve webinarlar düzenliyor.
Üniversitenin COP31 etkinliklerinde çocukların iklim krizinden etkilenme biçimleri de gündeme taşınıyor. Prof. Dr. Nurper Ülküer, yaklaşık 1 milyar çocuğun susuzluk, 470 milyon çocuğun ise kuraklık tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirterek iklim değişikliğinin çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimi üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor. Akademisyenler, iklim krizinin sağlık, tarımsal üretim, bilişim ve toplumsal yaşam gibi farklı alanlarla birlikte ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Yeşilay, Bağımlılıkların Çevresel Maliyetlerini Gündeme Taşıdı
Türkiye Yeşilay Cemiyeti, COP31 öncesinde yayımladığı “Türkiye Bağımlılık ve Çevre Araştırma Raporu” ile bağımlılıklarla ilişkili faaliyetlerin çevre ve ekosistem üzerindeki etkilerini ele aldı. Tütün, alkol, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler, kumar ve dijital bağımlılıklarla ilişkili faaliyetlerin karbon ayak izi, su tüketimi ve atık üretimi raporun başlıca konuları arasında yer aldı.
Araştırma kapsamında İstanbul, İzmir, Antalya, Adana, Hatay, Samsun ve Trabzon’daki yedi atıksu arıtma tesisinden alınan 98 numune incelendi. Dokuz farklı psikoaktif maddenin kalıntılarına yönelik analizlerde, biyolojik arıtma uygulanan tesislerde incelenen maddelerin %82 ila %100’ünün sudan uzaklaştırıldığı belirlendi. Bununla birlikte bazı tesislerde MDMA miktarındaki azalmanın yalnızca %9 seviyesinde kalması, belirli maddelerin arıtma sonrasında da sularda bulunabildiğini ortaya koydu.
Raporda ayrıca tütün üretimi ve tüketiminin yılda yaklaşık 80 milyon ton karbondioksit emisyonuna yol açtığı, alkol üretiminin su ve enerji tüketimi üzerindeki etkileri ve dijital teknolojilerin artan enerji ihtiyacı değerlendirildi. Yeşilay, çevre sağlığı ve iklim değişikliği perspektifinin bağımlılıkla mücadele ve sürdürülebilir kalkınma politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.
COP31’in Ortak Gündemi Hedeflerden Uygulamaya
COP31 öncesinde farklı kurumların yürüttüğü çalışmalar, iklim değişikliğiyle mücadelenin tek bir sektörün ya da kurumun sorumluluğuyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. İş dünyası üretim süreçlerini ve tedarik zincirlerini dönüştürmeye, finans kuruluşları yeşil yatırımların finansmanına yönelik mekanizmaları geliştirmeye, üniversiteler yeni teknolojiler ve bilimsel araştırmalarla çözüm üretmeye, sivil toplum kuruluşları ise iklim adaleti, halk sağlığı ve toplumsal dayanıklılık konularında farkındalık oluşturmaya odaklanıyor.
COP31’in 2035 perspektifinde gündeme taşıdığı hedefler arasında elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının %35’e çıkarılması, atık oluşumundaki artışın en az yarı yarıya azaltılması, binalarda enerji tüketim yoğunluğunun %25 düşürülmesi ve küresel döngüsel malzeme kullanım oranının en az %15’e yükseltilmesi bulunuyor.
Bu hedeflerin hayata geçirilmesi; yatırım, teknoloji, finansman, veri altyapısı, nitelikli insan kaynağı ve uluslararası iş birliklerinin birlikte geliştirilmesini gerektiriyor. COP31 öncesinde ortaya konulan çalışmalar da Türkiye’de iklim gündeminin giderek daha fazla üretim, rekabetçilik, yatırım ve toplumsal kalkınma ekseninde şekillendiğini gösteriyor. Antalya’da gerçekleştirilecek zirvenin önemli başlıklarından biri, bu hazırlıkların ne ölçüde somut uygulamalara ve uzun vadeli sonuçlara dönüşeceği olacak.
