Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)’nin devreye girmesiyle sanayi kuruluşlarının karbon yönetimi, emisyon raporlaması ve maliyet planlamasında yaşanacak dönüşümü değerlendiren ATP GreenX Birim Başkanı Tuğba Sarı, ETS ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) süreçlerinde güvenilir verinin, karbon maliyetlerinin etkin yönetiminin ve uluslararası karbon piyasalarına erişimin önemine dikkat çekti.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)’nin devreye alınmasıyla sanayi kuruluşlarının emisyon verilerini izleme, raporlama ve karbon maliyetlerini yönetme süreçlerinde nasıl bir dönüşüm yaşanmasını bekliyorsunuz? ATP GreenX, işletmelerin ETS’ye hazırlık sürecinde hangi ihtiyaçlarına yanıt veriyor?
ETS’nin, kapsamdaki sanayi kuruluşlarında karbon maliyetini bütçeleme, fiyatlama ve yatırım kararlarının temel bileşenlerinden biri haline getirmesini bekliyoruz. Biz bu dönüşümü, şirketlerin kârlılığını ve rekabet gücünü koruma meselesi olarak görüyoruz. Emisyon verisinin üretim, sürdürülebilirlik ve finans ekiplerinin birlikte yönettiği, üst yönetimin düzenli takip ettiği bir göstergeye dönüşmesi gerekiyor. Bu yaklaşım, karbon yönetimini dönemsel bir raporlama faaliyetinden çıkararak işletmenin günlük karar süreçlerine taşıyacak.
ATP GreenX olarak işletmelere emisyon hesaplamasından raporlamaya, sertifika yönetiminden piyasa işlemlerine uzanan bütünleşik bir altyapı sunuyoruz. Şirketlerin öncelikle mevcut durumlarını görmelerini, verilerini dijitalleştirmelerini ve karbon maliyetlerini yönetilebilir hale getirmelerini destekliyoruz. Böylece uyum hazırlıklarıyla azaltım yatırımları aynı strateji içinde değerlendirilebiliyor. Hedefimiz, karbon verisini işletmelerin kararlarına yön veren finansal değere dönüştürmek.
ATP GreenX’in dijital altyapısı, işletmelerin emisyon verilerini toplama, hesaplama ve raporlama süreçlerini nasıl destekliyor? Farklı veri kaynaklarının tek bir sistemde yönetilmesi, şirketlerin ETS ve diğer karbon düzenlemelerine uyumuna nasıl katkı sağlıyor?
Karbon verisi; ERP sistemlerinde, üretim hatlarında, sayaçlarda, lojistik ağlarında ve tedarik zincirinde oluşuyor. Bu bilgilerin farklı dosyalarda tutulması, veri kaybına ve kararların gecikmesine yol açabiliyor. ATP GreenX’in API tabanlı mimarisi, farklı sistemlerden gelen verileri aynı dijital yapıda buluşturarak hesaplama, analiz ve raporlama süreçlerini birbirine bağlıyor. Böylece üretim, finans ve sürdürülebilirlik ekipleri aynı veriye dayanarak çalışabiliyor.
Burada önemsediğimiz, “finansal kalitede veri” üretmek: Kaynağı belli, güncel, karşılaştırılabilir ve denetlenebilir bilgi. Verinin kaynağından rapora kadar izlenebilmesi, bağımsız doğrulamaya hazırlığı kolaylaştırırken manuel işlemlere bağlı hata riskini azaltıyor. Ortak veri altyapısı sayesinde şirketler, her düzenlemenin hesaplama ve raporlama kurallarını gözeterek uyum süreçlerini daha tutarlı yönetebiliyor. Aynı veri, finans kuruluşlarının şirketlerin dönüşüm performansını değerlendirmesine de katkı sağlıyor.
Karbon fiyatlamasının işletmelerin maliyetleri ve yatırım kararları üzerindeki etkisi artarken ATP GreenX, şirketlerin karbon maliyetlerini analiz etmelerine ve emisyon azaltım seçeneklerini değerlendirmelerine nasıl katkı sağlıyor? Bu süreçte işletmelerin hangi verileri takip etmesi gerekiyor?
Karbon fiyatlamasının etkisi arttıkça şirketlerin kâr marjlarını koruyabilmesi için emisyonlarıyla piyasa fiyatlarını birlikte değerlendirmesi önem kazanıyor. Bir enerji verimliliği yatırımının geri dönüşünde, enerji tasarrufuyla birlikte önlenebilecek karbon maliyetini de hesaba katmak gerekiyor.
ATP GreenX’in analiz araçları, emisyon yoğun faaliyetlerin ve azaltım önceliklerinin belirlenmesini destekliyor. Market Insights modülümüzle sunduğumuz piyasa verileri, şirketlerin karbon maliyetlerini değerlendirmelerine yardımcı oluyor. Redshaw Advisors iş birliğimiz kapsamındaki VCC çözümüyle de SKDM kaynaklı karbon fiyatı riskinin yönetimini destekliyoruz.
İşletmeler; enerji ve yakıt tüketimini, üretim miktarını, ürün başına emisyon yoğunluğunu, karbon fiyatlarını ve tahsisat ihtiyaçlarını izlemeli. Azaltım seçenekleri değerlendirilirken yatırım tutarı, beklenen emisyon azaltımı ve geri dönüş süresi birlikte ele alınmalı. Bu değerlendirme, sınırlı yatırım kaynaklarının en yüksek azaltım ve ekonomik faydayı sağlayacak alanlara yönlendirilmesini kolaylaştırıyor.
Türkiye ETS ile Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) farklı yükümlülükler içerse de özellikle ihracatçı sanayi kuruluşları açısından birbiriyle ilişkili süreçler. ATP GreenX’in bu iki düzenlemeye yönelik çözümleri işletmelere nasıl destek sunuyor? Şirketlerin uyum sürecinde en çok hangi konulara dikkat etmesi gerekiyor?
Türkiye ETS, kapsama giren tesislerin emisyonlarına; SKDM ise AB’ye ihraç edilen kapsamdaki ürünlerin gömülü emisyonlarına odaklanıyor. Bu nedenle iki süreç ortak verilerden beslense de hesaplama sınırları, raporlama ve doğrulama gereklilikleri ayrı değerlendirilmeli.
ATP GreenX, karbon muhasebesini ve SKDM hesaplamalarını tek platformda birleştirerek şirketlerin bu süreçleri tutarlı verilerle yönetmesini destekliyor. Buradaki önceliğimiz, işletmelerin emisyon performanslarını kanıtlayabilmeleri ve bunun finansal etkilerini görebilmeleri.
Şirketler tesis ve ürün kapsamlarını doğru belirlemeli, tedarikçilerinden güvenilir bilgi almalı ve doğrulama hazırlıklarını raporlama döneminin sonuna bırakmamalı. AB’deki ithalatçılarla veri paylaşımı da planlanmalı. Veri toplama sorumluluklarının kurum içinde netleştirilmesi ve kayıtların düzenli tutulması, sürecin sürekliliği açısından kritik. Ayrıca yenilenebilir enerji sertifikaları, gönüllü karbon kredileri ve ETS tahsisatlarının farklı işlevleri olduğu gözetilmeli; her araç ilgili düzenlemenin koşulları içinde değerlendirilmeli.
ATP GreenX’in Avrupa Enerji Borsası (EEX) ile yürüttüğü entegrasyon süreci, platformun uluslararası karbon piyasalarına erişim hedefi açısından nasıl bir önem taşıyor? Türkiye ETS’nin gelişimiyle birlikte şirketlerin karbon piyasalarına katılımına yönelik hangi yeni ihtiyaçların ortaya çıkmasını bekliyorsunuz?
EEX ile yürüttüğümüz entegrasyon süreci, ATP GreenX’in uluslararası karbon piyasalarına erişim hedefinin önemli bir parçası. Platformumuzu uluslararası piyasaların teknik gereklilikleriyle uyumlu geliştirerek şirketlerin piyasa verilerine erişimini ve karbon risklerini yönetme kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyoruz. Fiyatların şeffaf biçimde izlenebilmesi, gelecekteki maliyetlerin değerlendirilmesi ve uygun riskten korunma stratejilerinin oluşturulması açısından değerli.
Türkiye ETS geliştikçe şirketlerin tahsisat ihtiyaçlarını öngörme, alım zamanlamasını belirleme, nakit akışını planlama ve yükümlülüklerini takip etme ihtiyacı artacak. Bu süreçte güvenilir işlem kayıtları ve operasyonel hız da şirketlerin platform seçiminde belirleyici olacak. Emisyon verisinin piyasa işlemleriyle ilişkilendirilmesi bu nedenle daha önemli hale gelecek. ATP GreenX olarak uyum süreçleriyle ticareti aynı dijital yapıda buluşturan yaklaşımımızı, şirketlere şeffaflık ve kontrol sağlayacak şekilde geliştiriyoruz.
