Türkiye’nin düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecinde önemli bir düzenleme daha hayata geçirildi. 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyeti kapsayan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme; hangi ekonomik faaliyet ve yatırımların çevresel açıdan sürdürülebilir kabul edileceğine ilişkin ortak bir çerçeve oluştururken, şirketlerin uluslararası yeşil finansmana erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, Türkiye’nin Avrupa Birliği’nin iklim politikaları ve standartlarıyla uyum sürecinin de önemli araçlarından biri olarak öne çıkıyor. 2021 yılında yayımlanan Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında geliştirilen Türkiye Yeşil Taksonomisi, sürdürülebilir yatırımların tanımlanmasında ortak bir dil oluştururken, şirketlerin yeşil finansman kaynaklarından daha fazla yararlanabilmesinin önünü açmayı amaçlıyor.
Sürdürülebilir yatırım için 6 çevresel hedef
Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamında ekonomik faaliyetlerin çevresel etkileri altı temel hedef üzerinden değerlendirilecek. Bunlar; sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyoçeşitlilik ve ekosistemlerin korunması ve restorasyonu olarak belirlendi.
Bir ekonomik faaliyetin “Yeşil Taksonomiye Uyumlu” kabul edilebilmesi için ise üç temel koşulun aynı anda karşılanması gerekecek. Faaliyetin çevresel hedeflerden en az birine önemli katkı sağlaması, diğer hedeflerin hiçbirine önemli ölçüde zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma kriterlerine uyum göstermesi beklenecek.
Yönetmeliğin teknik altyapısını oluşturan Teknik Tarama Kriterleri, ilk aşamada 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyeti kapsıyor. Çalışmada başlangıç noktası Avrupa Birliği Taksonomisi olurken, Türkiye’nin ekonomik ve sektörel yapısı dikkate alınarak AB düzenlemesinden farklı olarak tarım ve turizm de kapsama dahil edildi.
Taksonominin kapsamının önümüzdeki dönemde genişletilmesi planlanıyor. Yeni sektör ve ekonomik faaliyetlerin belirlenmesinde Teknik Uzman Grubu ve Türkiye Taksonomi Komitesi’nin çalışmaları belirleyici olacak. Teknik Tarama Kriterleri de İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından kamuoyuna duyurulacak.
Greenwashing riskine karşı ortak kriter
Türkiye Yeşil Taksonomisi yalnızca finansmana erişim açısından değil, sürdürülebilirlik iddialarının daha şeffaf ve karşılaştırılabilir hale gelmesi bakımından da önem taşıyor. Ortak değerlendirme kriterlerinin oluşturulmasıyla şirketlerin çevresel performansının daha net ortaya konulması ve “yeşile boyama” olarak ifade edilen greenwashing riskinin azaltılması hedefleniyor.
Finans sektöründe raporlama 2029’da başlıyor
Yönetmelikle birlikte raporlama süreci reel sektör ve finans sektörü için farklı şekilde yapılandırıldı. Reel sektör açısından raporlama gönüllülük esasına dayanacak ve yasal bir zorunluluk oluşturmayacak. Bununla birlikte yeşil finansman talep eden şirketlerden bankalar ve diğer finans kuruluşları tarafından taksonomi kapsamında raporlama istenebilecek.
Finans sektörü açısından ise zorunlu raporlama dönemi 1 Ocak 2029 tarihinde başlayacak. Finans kuruluşlarının raporlama usul ve esasları ile kullanılacak şablonlar Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenecek.
