Türkiye, artan elektrik talebi, enerji ithalatına bağımlılık ve karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda 2040’a uzanan yeni bir enerji vizyonu hazırlıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu vizyonun merkezinde elektrifikasyonun yer alacağını belirtirken, enerji ve maden sektörlerinde 2040’a kadar yapılabilecek yatırımların 300 milyar doların üzerine çıkabileceğini açıkladı.
Türkiye’nin enerji gündemi, yalnızca daha fazla enerji üretme hedefinden çıkarak daha güçlü şebekeler, yenilenebilir kaynaklar, nükleer enerji, kritik mineraller ve bölgesel enerji bağlantılarını kapsayan bütüncül bir dönüşüme yöneliyor. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi tarafından düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamındaki Enerji Yuvarlak Masa Toplantısı’nda konuşan Bakan Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 enerji vizyonunun ana hatlarını paylaştı
Bayraktar, küresel enerji piyasalarında son yıllarda yaşanan salgın, savaşlar, tedarik zinciri sorunları, ticaret gerilimleri ve bölgesel çatışmaların enerji güvenliğini daha kritik hale getirdiğine dikkat çekti. Türkiye’nin enerji stratejisinin ise talep, bağımlılık ve karbonsuzlaşma olmak üzere üç temel başlık üzerine kurulduğunu ifade etti.
Enerjide yeni dönemin merkezinde elektrik var
Türkiye’nin enerji talebinin ekonomik büyüme, sanayileşme ve şehirleşmenin yanı sıra yapay zekâ odaklı veri merkezleri, elektrikli araçlar, soğutma sistemleri ve gelecekte su arıtma tesisleri gibi yeni tüketim alanlarıyla birlikte artması bekleniyor.
Bu tablo, enerji dönüşümünün merkezine elektriği yerleştiriyor. Bakan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 vizyonunda binalardan sanayiye, ulaşımdan tarıma kadar ekonominin farklı alanlarında elektrifikasyonun belirleyici olacağını söyledi.
“Türkiye için Yeni Enerji Mimarisi” veya “Vizyon 2040” olarak adlandırılan çalışmanın ekim sonu veya kasım başında açıklanması planlanıyor. Vizyonun beş temel politika alanı ise yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler olarak şekilleniyor.
300 milyar doları aşabilecek yatırım alanı
Enerji dönüşümünün kapsamı, beraberinde büyük bir yatırım ihtiyacını da getiriyor. Bayraktar, 2040’a kadar enerji ve maden sektörlerinde yapılması planlanan yatırımların toplamının 300 milyar doların üzerine çıkabileceğini belirtti.
Bu yatırım gündeminin önemli başlıklarından birini elektrik şebekeleri oluşturuyor. Türkiye’nin enerji dönüşümünü taşıyabilmesi için 2035’e kadar elektrik iletim şebekesinin güçlendirilmesine en az 30 milyar dolar, dağıtım şebekesine ise en az 50 milyar dolar yatırım yapılması gerektiği ifade ediliyor.
Doğal gaz depolama tesisleri, yeniden gazlaştırma terminalleri, boru hatları ve kompresör istasyonları da enerji altyapısının geliştirilmesi gereken alanları arasında bulunuyor.
Yenilenebilir enerjide kapasite artışı
Güneş ve rüzgâr enerjisi, Türkiye’nin enerji dönüşümünde öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Hidroelektrik kapasitesinin önemli ölçüde kullanıldığını belirten Bayraktar, güneş ve rüzgârda yeni kapasitenin devreye alınması için hem yerli hem de yabancı yatırımcı ilgisinin arttığını söyledi.
Enerji verimliliği de dönüşümün bir diğer ayağını oluşturuyor. 2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım yapılması ve birincil enerji tüketiminin yüzde 15 azaltılması hedefleniyor.
Nükleer ve kritik mineraller stratejik hale geliyor
Artan elektrik talebi, yenilenebilir enerjinin yanı sıra nükleer kapasitenin de genişletilmesini gündeme getiriyor. Türkiye, büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörler (SMR) alanındaki yatırım ve iş birliği fırsatlarını da değerlendiriyor.
Bayraktar, SMR yatırımlarını destekleyecek hukuki altyapının güçlendirilmesine yönelik düzenlemenin gelecek aylarda TBMM’ye sunulmasının planlandığını açıkladı. Sektörün güçlü temsilcilerinin
Enerji dönüşümünün bir diğer stratejik unsuru ise madenler. Elektrik şebekelerinin genişlemesi ve yeni enerji teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla bakır, kritik mineraller ve nadir toprak elementlerine yönelik talebin artması bekleniyor. Bu nedenle madencilik, enerji dönüşümünün yalnızca hammadde ayağını değil, aynı zamanda enerji güvenliği boyutunu da doğrudan ilgilendiriyor.
Elektrikli araçlar enerji talebini değiştirecek
Ulaşım sektöründeki dönüşüm de Türkiye’nin 2040 enerji planlarının önemli başlıklarından biri olacak. Bayraktar, 2040’a kadar yaklaşık 16-17 milyon yeni aracın trafiğe çıkmasının beklendiğini, bunların yaklaşık 13 milyonunun elektrikli, 3-4 milyonunun ise hibrit olabileceğini belirtti.
Elektrikli araçların yaygınlaşmasının petrol ürünlerine yönelik talebi azaltırken elektrik talebini artıracağına dikkat çeken Bayraktar, bu nedenle yenilenebilir kaynakların yanı sıra doğal gaz çevrim santralleri, büyük ölçekli nükleer enerji ve SMR yatırımlarının önem kazanacağını ifade etti.
Enerji şirketlerinde yeni yapılanma
Türkiye’nin enerji vizyonunda kamu şirketlerinin dönüşümü de bulunuyor. Türkiye Petrolleri, Eti Maden, BOTAŞ, EÜAŞ ve TEİAŞ’ın daha güçlü ve uluslararası ölçekte faaliyet gösterebilen yapılar haline getirilmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Türkiye Petrolleri’nin petrol ve doğal gaz üretiminin 2028’de günlük 550 bin varil eşdeğerine ulaşması, 2035’te ise 1 milyon varil seviyesine çıkarılması hedefleniyor. EÜAŞ’ın yeniden yapılandırılmasıyla yenilenebilir enerji kapasitesinin daha etkin değerlendirilmesi ve şirketin uluslararası ölçekte büyütülmesi de gündemde.
ABD ile dört başlıkta enerji iş birliği
Türkiye’nin enerji dönüşümünde uluslararası iş birlikleri de önemli bir yer tutuyor. Bayraktar, Türkiye ile ABD arasındaki enerji ve maden iş birliğinin özellikle nükleer enerji, LNG ve doğal gaz, kritik mineraller ve enerji altyapısı olmak üzere dört alanda yoğunlaşabileceğini belirtti.
Bu çerçevede Türkiye’nin enerji arzını çeşitlendirme, dışa bağımlılığı azaltma ve bölgesel enerji bağlantılarını güçlendirme hedefleri, yatırım gündemiyle birlikte ilerliyor.
