Yapay zekâ yatırımlarında veri merkezi yarışı hız kesmeden devam ederken, teknoloji devlerinin henüz bilançolarına yansımayan kira taahhütleri dikkat çekici boyuta ulaştı. Microsoft, Meta, Oracle, Amazon ve Alphabet’in yapay zekâ yatırımları kapsamında henüz kullanıma açılmamış veri merkezleri için üstlendiği kira ödeme taahhüdü yaklaşık 1,09 trilyon dolara çıktı.
Yapay zekâya yönelik yatırımlar teknoloji devlerinin mali tablolarında yeni bir risk alanını da beraberinde getiriyor. Reuters’ın şirketlerin mali tablolarından derlediği verilere göre Microsoft, Meta Platforms, Oracle, Amazon ve Alphabet’in henüz kullanıma açılmamış veri merkezlerine ilişkin kira ödeme taahhütleri yaklaşık 1,09 trilyon dolara ulaştı.
Söz konusu rakam, teknoloji şirketlerinin yapay zekâ altyapısına yönelik harcamalarının önemli bir bölümünü uzun vadeli kira sözleşmeleriyle şimdiden güvence altına aldığını ortaya koyuyor. Ancak bu yükümlülüklerin tamamı henüz şirketlerin bilançolarında kira borcu olarak yer almıyor.
Mevcut kira yükünün yaklaşık dört katı
Henüz başlamamış kira sözleşmelerine ilişkin toplam ödeme taahhüdünün, şirketlerin bilançolarında kayıtlı bulunan yaklaşık 285 milyar dolarlık kira yükümlülüğünün yaklaşık dört katına ulaşması dikkat çekiyor.
İmzalanan kira sözleşmeleri, ilgili veri merkezleri kullanıma hazır hale gelene kadar bilançolarda kira yükümlülüğü olarak kaydedilmiyor. Bu dönemde şirketler, gelecekte gerçekleştirecekleri ödemeleri mali tablo dipnotlarında açıklıyor.
Dolayısıyla 1,09 trilyon dolarlık tutar şirketlerden gizlenen bir yükümlülük anlamına gelmiyor. Kredi derecelendirme kuruluşları da söz konusu taahhütlerin bir bölümünü değerlendirmelerinde dikkate alıyor. Ancak rakamlar, yapay zekâ yatırımlarının önemli bir kısmının henüz raporlanan kira yükümlülükleri, sabit giderler ve kaldıraç oranlarına tam olarak yansımadığını gösteriyor.
Yapay zekâ talebi kritik önem taşıyor
Yapay zekâ işlem gücüne yönelik talebin beklentiler doğrultusunda büyümeye devam etmesi halinde, yeni veri merkezlerinin teknoloji şirketleri için bulut bilişim ve yapay zekâ hizmetlerinde yeni bir büyüme döneminin altyapısını oluşturması bekleniyor.
Ancak yapay zekâ talebinin beklentilerin altında kalması durumunda şirketler önemli bir maliyet riskiyle karşı karşıya kalabilir. Bu durumda teknoloji devleri, yeterince kullanılmayan veri merkezi kapasitesi için yıllarca yüksek tutarlı kira ödemeleri yapmak zorunda kalabilir.
1,09 trilyon dolar doğrudan borç değil
Öte yandan 1,09 trilyon dolarlık kira taahhüdünün doğrudan şirketlerin borçlarına eklenmesi doğru bir hesaplama olarak değerlendirilmiyor.
Bunun temel nedeni, henüz başlamamış kira sözleşmelerinin uzun yıllara yayılan iskonto edilmemiş toplam ödeme tutarlarını ifade etmesi. Bilançolarda yer alan kira yükümlülükleri ise gelecekteki ödemelerin bugünkü değerini yansıtıyor.
Bu nedenle söz konusu rakam, doğrudan bir “1,09 trilyon dolarlık borç” olarak değil, teknoloji devlerinin yapay zekâ altyapısına yönelik gelecekte üstleneceği önemli mali yükümlülüklerin göstergesi olarak öne çıkıyor.
